Pagina's

Welkom op Talent Actualiteit

Dit is het weblog van Talent, de methode Nederlands voor het VO van uitgeverij Malmberg. Hier vindt u als docent tal van handreikingen om actualiteit in de klas te brengen:
- Ruggespraak VO, taalkronkels met opdrachten, ontwikkeld in samenwerking met Onze Taal (verschijnt de eerste week van elke maand)
- Actuele video's met opdrachten (verschijnt de derde week van elke maand)
- Actuele leestaak met opdrachten bij Talent onderbouw 2e editie (vijf keer per jaar)

U kunt in dit blog zoeken op thema of op niveau, leerjaar en hoofdstuk.
Leuk én leerzaam om uw les mee op te starten of af te sluiten!

zaterdag 19 januari 2019

Plog around the block!

Plogging werd genomineerd voor het Woord van 2018.

Vraag vooraf
Weet je wat plogging betekent?
Heb je zelf wel eens geplogd?

Bekijk de video en beantwoord de vragen
Let op: in de video wordt Vlaams gesproken!



1 Wat is ploggen?
2 Waarom klopt de uitleg uit het beginshot: Ploggen = joggen + afval verzamelen niet helemaal?
3 Welke twee argumenten om te ploggen komen in de video aan bod?
4 Gaat de joggende vrouw ploggen of blijft ze gewoon joggen, denk je?
5 Bedenk een mooi Nederlands alternatief voor het woord plogging.

Verkleinwoorden en voornaamwoorden in het Vlaams 
a 'We hebben een 'zakske' bij, we gaan efkes (even) een 'tourske' doen'.
Welk verschil in de vorming van een verkleinwoord in het Nederlands en Vlaams zie je?
b Welke voornaamwoorden gebruikt Wouter als hij zijn ploggingpartner aanspreekt?
Gebruiken wij deze voornaamwoorden op dezelfde of op een andere manier?

Woord van het jaar 2018
a Plogging werd genomineerd voor het Woord van 2018. Een ander woord dat genomineerd was, komt ook 'voorbij' in de video. Welk woord is dat?
b Plogging heeft niet gewonnen. Meer weten over de nominaties en de winnaar?
Bekijk het hier: https://nos.nl/artikel/2261210-nominaties-woord-van-het-jaar-bekend-yogasnuiver-plogging-blokkeerfries.html

Challenge: stoppen met challenges!

YouTube wil af van de vele challenges en pranks die op hun platform verschijnen.
Waarom en over wat voor challenges hebben we het?

Vraag vooraf
Weet je wat challenges en pranks zijn?
Heb je zelf wel eens meegedaan aan een challenge of een prank?

Bekijk de video tot minuut 3:03 en beantwoord de vragen



Vragen bij de video
1 Welke voorbeelden van gevaarlijke challenges komen voorbij?
2 YouTube kan 'strikes' uitdelen. Wat is een strike?
3 Voor welke overtreding kregen YouTubers al langer strikes?
4 Voor welke overtreding kunnen ze sinds twee jaar een strike krijgen?
5 Waarom zou een populaire YouTuber zich aan de regels houden?

Woorden
Hoe zegt de presentator dat YouTube regels strenger wil maken?
Wat bedoelt de presentator met 'Wat betekent dat concreet?
Kind Alert vertelt dat YouTube manueel video's bekijkt. Wat betekent dat?

Jouw mening
Wat vind jij: ligt de verantwoordelijkheid bij de YouTubers of bij de kijkers? Onderbouw je mening met twee argumenten.

maandag 14 januari 2019

Ruggespraak VO




Wie kent hem niet, de rubriek Ruggespraak van het maandblad Onze Taal met grappige 'taalkronkels' uit de media? Speciaal voor Talent ontwikkelt Onze Taal maandelijks een Ruggespraak-rubriek voor het voortgezet onderwijs: Ruggespraak VO. Vier taalkronkels met korte opdrachten erbij om te behandelen in de klas. Hoe kun je de taalkronkels lezen? En wat betekenen ze dan?

We beginnen de kronkels dit nieuwe jaar met een terugblik op de voorbije kerstvakantie: lekker (wild) eten en kerstbomen. We wensen je een gelukkig, leuk en grappig nieuwjaar!

Wild eten

Bij deze restaurants eet je lekker wild vlees in Arnhem
Het seizoen voor wild is weer begonnen en dat zien we terug op de Arnhemse menukaarten.
Bron: In de buurt van Arnhem
Wat eet je als je wild eet? Dan eet je vlees van dieren die in het wild leefden, dus niet in een hok. Bijvoorbeeld herten, hazen en everzwijnen. Sommige koks zijn heel goed in het klaarmaken van wild of wildvlees. Maar in de kop staat dat je 'lekker wild vlees' (met een spatie na wild) kunt eten in de Arnhemse restaurants. Wat lijkt wild nu te betekenen?

Pieken

Piek in aantal kerstbomen op straat in Utrecht
De gemeente Utrecht verwacht deze week een piek in het aantal kerstbomen op straat. De tienduizenden kerstbomen van Utrechtse huishoudens worden massaal op straat gezet. Dit jaar heeft de gemeente gekozen voor een nieuwe inzamelingsmethode. 

Bron: De Utrechtse Internet Courant

Wat wordt bedoeld met piek in deze nieuwskop?
a. een hoogtepunt in het aantal kerstbomen op straat
b. versiering voor de top van kerstbomen

Vette hamburger

Hamburger van Stijn (14) gaat in productie: 'Onbeschrijfelijk, echt heel vet!'
Bron: Omroep Brabant

Waar verwijst Stijn naar met de woorden 'echt heel vet'?

a. het hamburgerrecept dat hij bedacht heeft, want in zijn hamburger zit echt veel vet
b. het feit dat zijn hamburger geproduceerd wordt, want dat vindt hij superleuk

Verderop in het nieuwsbericht staat dat de hamburger van Stijn veganistisch is: hij is gemaakt van onder andere uitjes, noten en pindakaas! Hij heeft hem ‘ontworpen’ voor een schoolproject. Als jij een nieuwe hamburger mocht bedenken, wat zou daar dan allemaal in zitten?
 

Goed of slecht afvalwater

Ziekenhuis SKB haalt medicijnen uit afvalwater
Het is een groeiend probleem: medicijnresten in het oppervlaktewater. ‘Best wel zorgelijk’, vinden biologen, waterschappen en ministerie. Bij ziekenhuis SKB in Winterswijk wordt begin volgend jaar bij wijze van proef een container geplaatst die gevuld is met allerlei technische snufjes om medicijnresten uit het afvalwater te halen.
Bron: de Gelderlander

Met de kop van het nieuwsbericht kun je meerdere kanten uit. Er staat ‘medicijnen’, maar wat wordt er eigenlijk bedoeld? Lees eventueel het hele artikel.

a. nieuwe medicijnen (die het ziekenhuis dan gaat gebruiken)
b. hele kleine resten van medicijnen (die bijvoorbeeld uitgeplast worden door patiënten en dan met het spoelwater van de wc in het afvalwater komen)
c. allerlei pillen (die het ziekenhuis zomaar weggooit)









Onze Taal

De rubriek Ruggespraak VO op Talent Actualiteit wordt verzorgd door het Genootschap Onze Taal, een vereniging voor taalliefhebbers. Op de website www.onzetaal.nl en in het tijdschrift Onze Taal komen allerlei taalonderwerpen voorbij: taalontwikkeling, jongerentaal, goed en fout taalgebruik, puzzels en nog veel meer. De vereniging heeft ook een Taaladviesdienst, die vragen over spelling, grammatica en woordgebruik beantwoordt.

maandag 3 december 2018

Ruggespraak VO




Wie kent hem niet, de rubriek Ruggespraak van het maandblad Onze Taal met grappige 'taalkronkels' uit de media? Speciaal voor Talent ontwikkelt Onze Taal maandelijks een Ruggespraak-rubriek voor het voortgezet onderwijs: Ruggespraak VO. Vier taalkronkels met korte opdrachten erbij om te behandelen in de klas. Hoe kun je de taalkronkels lezen? En wat betekenen ze dan?

Tóch geen show

‘The Show Must Go On’ gaat niet door
Etten-Leur. Twee van de zes voorstellingen van ‘gemeenschapsmusical’ The Show Must Go On, volgende week in Nieuwe Nobelaer, komen te vervallen.
Bron: BN DeStem
Twee voorstellingen van een musical in Etten-Leur gaan niet door. Dat is éxtra pijnlijk als je kijkt naar de titel van de musical. Leg uit waarom.
In het dagelijkse taalgebruik zeggen mensen ook weleens: 'The show must go on', vaak als er iets vervelends is gebeurd. Heb jij een voorbeeld van een situatie waarbij de uitspraak 'The show must go on' goed past?

Borden lezen

In augustus bleek dat zwijnen in België de Afrikaanse varkenspest hebben. In Nederland zijn langs de wegen borden geplaatst met voorzorgsmaatregelen om te voorkomen dat besmette zwijnen de grens met België oversteken.
Bron: ANP

Waarom is dit bericht grappig? Wíé moeten de borden lezen?

Op de borden staat onder andere dat chauffeurs geen etensresten moeten achterlaten op parkeerplaatsen, maar die in afvalbakken moeten doen. Zo komen daar geen zwijnen op af die misschien ziek zijn. Kun jij bedenken wat voor voorzorgsmaatregelen er nog meer kunnen worden gedaan? Overleg er eventueel over met een klasgenoot.

Deuren sluiten en openmaken

Museum Goes sluit deuren voor een betere ingang
Als je een goede ingang van je museum wilt hebben, moeten je deuren juist openstaan. Waarom sluit museum Goes dan zijn deuren?

‘De deuren sluiten’ is figuurlijk taalgebruik voor ‘dichtgaan, niet meer open zijn voor publiek’. Dat kan ook tijdelijk zijn, omdat je gaat verbouwen. Daartegenover staat ‘deuren openmaken of openen’. En je hebt ook de uitdrukking: ‘Alle deuren gaan voor hem/haar open.’
Weet je wat die uitdrukking betekent? 


Doe een wens

Heeft u dieet-, allergie- of andere wensen, laat het ons weten, dan kunnen wij hier rekening mee houden.
Bron: menukaart pannenkoekenhuis

Sommige mensen reageren op het bericht hierboven heel flauw: 'Een pannenkoek van goud graag!', 'Doe mij maar een miljoen euro' of  'Ik ben toe aan een nieuwe fiets.' Kun jij de zin op de menukaart anders verwoorden, zodat grappenmakers hun flauwe opmerkingen voor zich houden? Let ook op de samentrekking 'dieet-, allergie- en andere wensen'. Wat denk je dat bedoeld is met 'allergiewensen'?


Onze Taal
De rubriek Ruggespraak VO op Talent Actualiteit wordt verzorgd door het Genootschap Onze Taal, een vereniging voor taalliefhebbers. Op de website www.onzetaal.nl en in het tijdschrift Onze Taal komen allerlei taalonderwerpen voorbij: taalontwikkeling, jongerentaal, goed en fout taalgebruik, puzzels en nog veel meer. De vereniging heeft ook een Taaladviesdienst, die vragen over spelling, grammatica en woordgebruik beantwoordt.

dinsdag 6 november 2018

Ruggespraak VO




Wie kent hem niet, de rubriek Ruggespraak van het maandblad Onze Taal met grappige 'taalkronkels' uit de media? Speciaal voor Talent ontwikkelt Onze Taal maandelijks een Ruggespraak-rubriek voor het voortgezet onderwijs: Ruggespraak VO. Vier taalkronkels met korte opdrachten erbij om te behandelen in de klas. Hoe kun je de taalkronkels lezen? En wat betekenen ze dan?

In de lift


Aantal nieuwe woningen in de lift
In Den haag zijn sinds 2015 tot halverwege dit jaar 5291 nieuwbouwwoningen opgeleverd. Daarmee staat de hofstad op de derde plek van gemeenten waar de meeste nieuwe huizen bij kwamen.
Bron: AD Haagsche Courant
Wat is bedoeld met 'woningen in de lift'?
a) Er moesten zoveel nieuwe woningen in Den Haag komen, dat er zelfs een paar in liften zijn gebouwd.
b) Het aantal nieuwe woningen in Den Haag is enorm toegenomen.

Wie, wat, waar is er gestolen?

Werkstraf voor stelen van oude dame
Voor het verduisteren van bijna 80.000 euro van een bejaarde vrouw in Hoogeveen moet een 47-jarige vrouw uit Ter Apel als straf 160 uur werken. De vrouw werkte als thuishulp bij de Hoogeveense.
Bron: Hoogeveensche Courant

In theorie kan de kop van dit bericht drie betekenissen hebben.
Welke betekenis is bedoeld? (En welke vind jij het grappigst?)
a) Een thuishulp krijgt een werkstraf omdat ze een bejaarde vrouw heeft gestolen.
b) Een thuishulp krijgt een werkstraf omdat ze geld heeft gestolen van een bejaarde vrouw.
c) Een oude dame die heeft gestolen, krijgt daarvoor een werkstraf.

Bewust of onbewust verbrand

Duizenden sokken voor het goede doel in vlammen opgegaan
Bij de grote brand in Molenaarsgraaf vorige week is een grote partij sokken voor het goede doel in vlammen opgegaan. Het gaat om zogeheten Alzheimer Socks, waarvan de opbrengst naar het Alzheimercentrum Amsterdam zou gaan. De volledige voorraad van 35.000 paar sokken is vernietigd. Ze hadden bij elkaar 280.000 euro kunnen opbrengen. 
Bron: NOS


Uit het bericht blijkt dat de sokken per ongeluk zijn verbrand. De sokken zouden voor het goede doel worden verkocht, maar doordat er brand uitbrak, zijn ze vernietigd. 
Soms worden dingen juist bewust verbrand. Heel vroeger deden mensen dat om de goden gunstig te stemmen. Weet jij hoe dat heet?
a) oreren
b) offeren
c) opperen

Wat ga je later doen?

Scholieren gaan later studeren
Steeds meer middelbare scholieren en mbo’ers nemen na hun opleiding twee of meer tussenjaren voor ze gaan studeren aan een hogeschool of universiteit. Dat blijkt uit cijfers van de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO).
Bron: NOS

Het woord later betekent 'op een later moment', dat is duidelijk. Tóch kan het woord in deze kop op twee manieren worden gelezen. Wat is bedoeld? Je moet later in de kop vervangen door:
a) ergens in de toekomst
b) niet meteen

Wat betekent later in 'Wat wil je later worden?'


Onze Taal
De rubriek Ruggespraak VO op Talent Actualiteit wordt verzorgd door het Genootschap Onze Taal, een vereniging voor taalliefhebbers. Op de website www.onzetaal.nl en in het tijdschrift Onze Taal komen allerlei taalonderwerpen voorbij: taalontwikkeling, jongerentaal, goed en fout taalgebruik, puzzels en nog veel meer. De vereniging heeft ook een Taaladviesdienst, die vragen over spelling, grammatica en woordgebruik beantwoordt.

dinsdag 2 oktober 2018

Ruggespraak VO




Wie kent hem niet, de rubriek Ruggespraak van het maandblad Onze Taal met grappige 'taalkronkels' uit de media? Speciaal voor Talent ontwikkelt Onze Taal maandelijks een Ruggespraak-rubriek voor het voortgezet onderwijs: Ruggespraak VO. Vier taalkronkels met korte opdrachten erbij om te behandelen in de klas. Hoe kun je de taalkronkels lezen? En wat betekenen ze dan?

Je bent een ... schaap(?) als je met vuurwerk stunt


Schapen Leeuwarden gaan ervandoor na afsteken vuurpijlen
In Leeuwarden is gisteravond een kudde schapen ontsnapt uit een weiland nadat er in de buurt vuurwerk werd afgestoken. De 200 dieren stonden vlakbij een wijk waar een buurtfeest werd gehouden.
Omrop Fryslân schrijft dat de schapen ervandoor gingen toen er vuurpijlen werden afgeschoten. Korte tijd later stond de kudde een paar honderd meter verderop te grazen.

Bron: NOS
Hoe komt het dat je bij het lezen van de nieuwskop in eerste instantie denkt dat de schapen vuurpijlen hebben afgestoken?
Wie hebben de vuurpijlen wél afgestoken?
Weet je welk woord thuishoort in de slogan 'Je bent een … als je met vuurwerk stunt'?

Te veel water

Ondanks natte start succesvolle Waterweek
De start op vrijdagavond viel nét niet in het water. Voor de zekerheid werden er regenponcho’s uitgedeeld maar het evenement met 500 verkochte kaarten was een groot succes. Na de regenbuien op vrijdagavond was er een overvloed aan zon en kwamen vele mensen genieten van het programma.
Bron: Mijn Medemblik

De Waterweek begon helaas nat, wordt gezegd. Dat lijkt vreemd: het is nogal logisch dat het nat is als je een waterweek organiseert. Maar wat is eigenlijk bedoeld?

(Niet) goed opletten!

Badmeesters slaan alarm
Te weinig collega’s en ouders letten niet goed op.
Bron: Gazet van Antwerpen 

De zin 'Te weinig collega’s en ouders letten niet goed op' is verwarrend.
Wie letten er nu precies niet goed op?
a. te weinig collega’s en ouders
b. ouders

Hoe moet je ‘Te weinig collega’s’ lezen? Voeg woorden toe zodat het een volledig zinnetje met een werkwoord wordt.
Je kunt ook de zin verduidelijken door een komma te zetten. Waar komt de komma dan?

Springen en landen

Schoonspringduo Faatz/Jansen landt net naast podium
Schoonspringers Pascal Faatz en Inge Jansen zijn als vierde geëindigd bij het synchroonspringen.
Bron: NOS

Als een sporter in een wedstrijd als vierde eindigt en dus net niet het podium haalt, kun je zeggen dat hij ‘net naast het podium belandt of landt’. Waarom is ‘landt net naast podium’ in dit geval grappig?


Onze Taal
De rubriek Ruggespraak VO op Talent Actualiteit wordt verzorgd door het Genootschap Onze Taal, een vereniging voor taalliefhebbers. Op de website www.onzetaal.nl en in het tijdschrift Onze Taal komen allerlei taalonderwerpen voorbij: taalontwikkeling, jongerentaal, goed en fout taalgebruik, puzzels en nog veel meer. De vereniging heeft ook een Taaladviesdienst, die vragen over spelling, grammatica en woordgebruik beantwoordt.

dinsdag 12 juni 2018

Ruggespraak VO




Wie kent hem niet, de rubriek Ruggespraak van het maandblad Onze Taal met grappige 'taalkronkels' uit de media? Speciaal voor Talent ontwikkelt Onze Taal maandelijks een Ruggespraak-rubriek voor het voortgezet onderwijs: Ruggespraak VO. Vier taalkronkels met korte opdrachten erbij om te behandelen in de klas. Hoe kun je de taalkronkels lezen? En wat betekenen ze dan?

Zwemmen

Maar liefst 36 zonnecollectoren helpen bij het versneld opwarmen van het zwembad. Daarmee kan er bij mooi weer sneller gezwommen worden in ons bad.
Bron: Zwembadloenen.nl
Het woord sneller moet in dit bericht gelezen worden als:
a. harder
b. eerder

Kortsluiting

Een monteur heeft door een draad verkeerd aan te sluiten kortsluiting veroorzaakt bij mijn 85-jarige vader.
Bron: Kassa.nl

Kortsluiting betekent letterlijk 'contact tussen punten met elektrische spanning waardoor brand kan ontstaan', maar kan ook figuurlijk gebruikt worden in de betekenis 'kortsluiting in het hoofd (van bijvoorbeeld een oude man): even niet helder kunnen nadenken'.
Welke betekenis is in bovenstaand bericht bedoeld?

Oude deelnemer?

John F. Kennedy loopt voor Team Westland
Onlangs hebben de kinderen van WSKO John F. Kennedy een sponsorloop gehouden. De gehele school heeft zich ingezet om geld op te halen voor Team Westland. 
Bron: De ’s-Gravenzander

Met John F. Kennedy wordt in de kop gedoeld op een school die zo heet: de kinderen van die school hebben meegedaan aan een sponsorloop. Maar hoe lees je de kop als je die school niet kent?

Andere aanpak

Britse bedrijven gaan onnodig plastic aanpakken
Ruim veertig Britse bedrijven beloven minder plastic verpakkingsmateriaal te gaan gebruiken. Binnen zeven jaar moet geen onnodig plastic meer worden gebruikt en het plastic dat overblijft wordt grotendeels gerecycled.
Bron: NOS.nl

Het woord onnodig in de kop is:
a. een bijwoord bij plastic aanpakken. De zin betekent: 'Britse bedrijven gaan ten onrechte iets veranderen aan het gebruik van plastic in hun verpakkingsmateriaal.'
b. een bijvoeglijk naamwoord bij plastic. De zin betekent: 'Britse bedrijven gebruiken nu meer plastic dan nodig is in hun verpakkingsmateriaal en dat gaan ze veranderen.'

Het werkwoord aanpakken betekent hier 'in actie komen om iets te verbeteren'.
Aanpakken heeft ook nog een letterlijke betekenis. Wat zou de kop betekenen als je uitgaat van díé betekenis?

Onze Taal
De rubriek Ruggespraak VO op Talent Actualiteit wordt verzorgd door het Genootschap Onze Taal, een vereniging voor taalliefhebbers. Op de website www.onzetaal.nl en in het tijdschrift Onze Taal komen allerlei taalonderwerpen voorbij: taalontwikkeling, jongerentaal, goed en fout taalgebruik, puzzels en nog veel meer. De vereniging heeft ook een Taaladviesdienst, die vragen over spelling, grammatica en woordgebruik beantwoordt.