Pagina's

Welkom op Talent Actualiteit

Dit is het weblog van Talent, de methode Nederlands voor het VO van uitgeverij Malmberg. Hier vindt u als docent tal van handreikingen om actualiteit in de klas te brengen:
- Ruggespraak VO, taalkronkels met opdrachten, ontwikkeld in samenwerking met Onze Taal (verschijnt de eerste week van elke maand)
- Actuele video's met opdrachten (verschijnt de derde week van elke maand)
- Actuele leestaak met opdrachten bij Talent onderbouw 2e editie (vijf keer per jaar)

U kunt in dit blog zoeken op thema of op niveau, leerjaar en hoofdstuk.
Leuk én leerzaam om uw les mee op te starten of af te sluiten!

dinsdag 6 november 2018

Ruggespraak VO




Wie kent hem niet, de rubriek Ruggespraak van het maandblad Onze Taal met grappige 'taalkronkels' uit de media? Speciaal voor Talent ontwikkelt Onze Taal maandelijks een Ruggespraak-rubriek voor het voortgezet onderwijs: Ruggespraak VO. Vier taalkronkels met korte opdrachten erbij om te behandelen in de klas. Hoe kun je de taalkronkels lezen? En wat betekenen ze dan?

In de lift


Aantal nieuwe woningen in de lift
In Den haag zijn sinds 2015 tot halverwege dit jaar 5291 nieuwbouwwoningen opgeleverd. Daarmee staat de hofstad op de derde plek van gemeenten waar de meeste nieuwe huizen bij kwamen.
Bron: AD Haagsche Courant
Wat is bedoeld met 'woningen in de lift'?
a) Er moesten zoveel nieuwe woningen in Den Haag komen, dat er zelfs een paar in liften zijn gebouwd.
b) Het aantal nieuwe woningen in Den Haag is enorm toegenomen.

Wie, wat, waar is er gestolen?

Werkstraf voor stelen van oude dame
Voor het verduisteren van bijna 80.000 euro van een bejaarde vrouw in Hoogeveen moet een 47-jarige vrouw uit Ter Apel als straf 160 uur werken. De vrouw werkte als thuishulp bij de Hoogeveense.
Bron: Hoogeveensche Courant

In theorie kan de kop van dit bericht drie betekenissen hebben.
Welke betekenis is bedoeld? (En welke vind jij het grappigst?)
a) Een thuishulp krijgt een werkstraf omdat ze een bejaarde vrouw heeft gestolen.
b) Een thuishulp krijgt een werkstraf omdat ze geld heeft gestolen van een bejaarde vrouw.
c) Een oude dame die heeft gestolen, krijgt daarvoor een werkstraf.

Bewust of onbewust verbrand

Duizenden sokken voor het goede doel in vlammen opgegaan
Bij de grote brand in Molenaarsgraaf vorige week is een grote partij sokken voor het goede doel in vlammen opgegaan. Het gaat om zogeheten Alzheimer Socks, waarvan de opbrengst naar het Alzheimercentrum Amsterdam zou gaan. De volledige voorraad van 35.000 paar sokken is vernietigd. Ze hadden bij elkaar 280.000 euro kunnen opbrengen. 
Bron: NOS


Uit het bericht blijkt dat de sokken per ongeluk zijn verbrand. De sokken zouden voor het goede doel worden verkocht, maar doordat er brand uitbrak, zijn ze vernietigd. 
Soms worden dingen juist bewust verbrand. Heel vroeger deden mensen dat om de goden gunstig te stemmen. Weet jij hoe dat heet?
a) oreren
b) offeren
c) opperen

Wat ga je later doen?

Scholieren gaan later studeren
Steeds meer middelbare scholieren en mbo’ers nemen na hun opleiding twee of meer tussenjaren voor ze gaan studeren aan een hogeschool of universiteit. Dat blijkt uit cijfers van de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO).
Bron: NOS

Het woord later betekent 'op een later moment', dat is duidelijk. Tóch kan het woord in deze kop op twee manieren worden gelezen. Wat is bedoeld? Je moet later in de kop vervangen door:
a) ergens in de toekomst
b) niet meteen

Wat betekent later in 'Wat wil je later worden?'


Onze Taal
De rubriek Ruggespraak VO op Talent Actualiteit wordt verzorgd door het Genootschap Onze Taal, een vereniging voor taalliefhebbers. Op de website www.onzetaal.nl en in het tijdschrift Onze Taal komen allerlei taalonderwerpen voorbij: taalontwikkeling, jongerentaal, goed en fout taalgebruik, puzzels en nog veel meer. De vereniging heeft ook een Taaladviesdienst, die vragen over spelling, grammatica en woordgebruik beantwoordt.

dinsdag 2 oktober 2018

Ruggespraak VO




Wie kent hem niet, de rubriek Ruggespraak van het maandblad Onze Taal met grappige 'taalkronkels' uit de media? Speciaal voor Talent ontwikkelt Onze Taal maandelijks een Ruggespraak-rubriek voor het voortgezet onderwijs: Ruggespraak VO. Vier taalkronkels met korte opdrachten erbij om te behandelen in de klas. Hoe kun je de taalkronkels lezen? En wat betekenen ze dan?

Je bent een ... schaap(?) als je met vuurwerk stunt


Schapen Leeuwarden gaan ervandoor na afsteken vuurpijlen
In Leeuwarden is gisteravond een kudde schapen ontsnapt uit een weiland nadat er in de buurt vuurwerk werd afgestoken. De 200 dieren stonden vlakbij een wijk waar een buurtfeest werd gehouden.
Omrop Fryslân schrijft dat de schapen ervandoor gingen toen er vuurpijlen werden afgeschoten. Korte tijd later stond de kudde een paar honderd meter verderop te grazen.

Bron: NOS
Hoe komt het dat je bij het lezen van de nieuwskop in eerste instantie denkt dat de schapen vuurpijlen hebben afgestoken?
Wie hebben de vuurpijlen wél afgestoken?
Weet je welk woord thuishoort in de slogan 'Je bent een … als je met vuurwerk stunt'?

Te veel water

Ondanks natte start succesvolle Waterweek
De start op vrijdagavond viel nét niet in het water. Voor de zekerheid werden er regenponcho’s uitgedeeld maar het evenement met 500 verkochte kaarten was een groot succes. Na de regenbuien op vrijdagavond was er een overvloed aan zon en kwamen vele mensen genieten van het programma.
Bron: Mijn Medemblik

De Waterweek begon helaas nat, wordt gezegd. Dat lijkt vreemd: het is nogal logisch dat het nat is als je een waterweek organiseert. Maar wat is eigenlijk bedoeld?

(Niet) goed opletten!

Badmeesters slaan alarm
Te weinig collega’s en ouders letten niet goed op.
Bron: Gazet van Antwerpen 

De zin 'Te weinig collega’s en ouders letten niet goed op' is verwarrend.
Wie letten er nu precies niet goed op?
a. te weinig collega’s en ouders
b. ouders

Hoe moet je ‘Te weinig collega’s’ lezen? Voeg woorden toe zodat het een volledig zinnetje met een werkwoord wordt.
Je kunt ook de zin verduidelijken door een komma te zetten. Waar komt de komma dan?

Springen en landen

Schoonspringduo Faatz/Jansen landt net naast podium
Schoonspringers Pascal Faatz en Inge Jansen zijn als vierde geëindigd bij het synchroonspringen.
Bron: NOS

Als een sporter in een wedstrijd als vierde eindigt en dus net niet het podium haalt, kun je zeggen dat hij ‘net naast het podium belandt of landt’. Waarom is ‘landt net naast podium’ in dit geval grappig?


Onze Taal
De rubriek Ruggespraak VO op Talent Actualiteit wordt verzorgd door het Genootschap Onze Taal, een vereniging voor taalliefhebbers. Op de website www.onzetaal.nl en in het tijdschrift Onze Taal komen allerlei taalonderwerpen voorbij: taalontwikkeling, jongerentaal, goed en fout taalgebruik, puzzels en nog veel meer. De vereniging heeft ook een Taaladviesdienst, die vragen over spelling, grammatica en woordgebruik beantwoordt.

dinsdag 12 juni 2018

Ruggespraak VO




Wie kent hem niet, de rubriek Ruggespraak van het maandblad Onze Taal met grappige 'taalkronkels' uit de media? Speciaal voor Talent ontwikkelt Onze Taal maandelijks een Ruggespraak-rubriek voor het voortgezet onderwijs: Ruggespraak VO. Vier taalkronkels met korte opdrachten erbij om te behandelen in de klas. Hoe kun je de taalkronkels lezen? En wat betekenen ze dan?

Zwemmen

Maar liefst 36 zonnecollectoren helpen bij het versneld opwarmen van het zwembad. Daarmee kan er bij mooi weer sneller gezwommen worden in ons bad.
Bron: Zwembadloenen.nl
Het woord sneller moet in dit bericht gelezen worden als:
a. harder
b. eerder

Kortsluiting

Een monteur heeft door een draad verkeerd aan te sluiten kortsluiting veroorzaakt bij mijn 85-jarige vader.
Bron: Kassa.nl

Kortsluiting betekent letterlijk 'contact tussen punten met elektrische spanning waardoor brand kan ontstaan', maar kan ook figuurlijk gebruikt worden in de betekenis 'kortsluiting in het hoofd (van bijvoorbeeld een oude man): even niet helder kunnen nadenken'.
Welke betekenis is in bovenstaand bericht bedoeld?

Oude deelnemer?

John F. Kennedy loopt voor Team Westland
Onlangs hebben de kinderen van WSKO John F. Kennedy een sponsorloop gehouden. De gehele school heeft zich ingezet om geld op te halen voor Team Westland. 
Bron: De ’s-Gravenzander

Met John F. Kennedy wordt in de kop gedoeld op een school die zo heet: de kinderen van die school hebben meegedaan aan een sponsorloop. Maar hoe lees je de kop als je die school niet kent?

Andere aanpak

Britse bedrijven gaan onnodig plastic aanpakken
Ruim veertig Britse bedrijven beloven minder plastic verpakkingsmateriaal te gaan gebruiken. Binnen zeven jaar moet geen onnodig plastic meer worden gebruikt en het plastic dat overblijft wordt grotendeels gerecycled.
Bron: NOS.nl

Het woord onnodig in de kop is:
a. een bijwoord bij plastic aanpakken. De zin betekent: 'Britse bedrijven gaan ten onrechte iets veranderen aan het gebruik van plastic in hun verpakkingsmateriaal.'
b. een bijvoeglijk naamwoord bij plastic. De zin betekent: 'Britse bedrijven gebruiken nu meer plastic dan nodig is in hun verpakkingsmateriaal en dat gaan ze veranderen.'

Het werkwoord aanpakken betekent hier 'in actie komen om iets te verbeteren'.
Aanpakken heeft ook nog een letterlijke betekenis. Wat zou de kop betekenen als je uitgaat van díé betekenis?

Onze Taal
De rubriek Ruggespraak VO op Talent Actualiteit wordt verzorgd door het Genootschap Onze Taal, een vereniging voor taalliefhebbers. Op de website www.onzetaal.nl en in het tijdschrift Onze Taal komen allerlei taalonderwerpen voorbij: taalontwikkeling, jongerentaal, goed en fout taalgebruik, puzzels en nog veel meer. De vereniging heeft ook een Taaladviesdienst, die vragen over spelling, grammatica en woordgebruik beantwoordt.

zondag 27 mei 2018

Examenterreur

Ben je al begonnen met je examens? Je school is in ieder geval vast al in de examenstemming.....

De examens zijn pas net begonnen, maar er zijn nu al 108.000 klachten over binnengekomen. Die klachten komen binnen bij het LAKS, het Landelijk Aktie Komitee Scholieren.
Het LAKS gaat vervolgens met de klachten aan de slag.

Vraag vooraf
Wat voor soort klachten dienen kandidaten in, denk je?
Wat zou jij echt vreselijk vinden tijdens je examen?

Bekijk de video en beantwoord de vragen



1 Voor wie is het LAKS?
2 Het LAKS krijgt inhoudelijke en organisatorische klachten binnen. Welke voorbeelden uit beide categorieën komen voorbij?
3 Kijk terug naar de vraag vooraf. Kwamen jouw voorbeelden in het echt ook voor?

Formuleren
Eén van de medewerkers van LAKS zegt: ´Dat ligt er een beetje per klacht aan´. Wat is er vreemd aan deze zin?  Hoe zou je de zin anders kunnen formuleren? Zij vertelt ook dat één school gehoor heeft gegeven aan een klacht. Wat betekent dat?

Klachten beoordelen
Stel, jij zit samen met je buurman/vrouw in het LAKS. Je mag slechts één klacht uit het fragment in behandeling nemen. Welke klacht is dat? Onderbouw waarom je die juist die klacht het meest serieus neemt.



Superzwart sorbetje

De lente is begonnen! Het zonnetje piept af en toe al tussen de wolken, de terrasjes stromen vol, er zijn lammetjes in de wei en daar hoort een ijsje bij!

Vragen vooraf
Waar denk jij aan bij de lente?
Wat doe jij het liefste als het na een koude periode weer warm wordt?
Eet je vaak een ijsje? En wat is je favoriete smaak?

Bekijk de video



Vragen bij de video

1 Hoe komt het ijsje aan zijn zwarte kleur?
2 Het zwarte ijsje is een groot succes. Door welke uitdrukking weet je dat?  
3 Het ijsje heet 'Black Ash Icecream'. Waarom gebruikt een Nederlandse ijskraam een Engelse naam voor een nieuw ijsje, denk je?

Instructie
Stel, iemand wil weten hoe je dit zwarte ijsje moet maken. Welke stappen moet je volgen?
Gebruik instructietaal, dus de gebiedende wijs.

Versterkingen
Het woordje git versterkt het woord zwart. Wat betekent git denk je?
Ken je andere versterkingen voor zwart?
Gewoon sorbetijs is meestal wit. Ken je een versterking voor wit?
Bedenk samen met een klasgenoot drie bijvoeglijk naamwoorden die bij de lente passen.
Bedenk samen versterkingen bij de bijvoeglijk naamwoorden.

Lichaamstaal
De verslaggeefster proeft het ijs en vindt het lekker. Haar gezicht drukt daarbij iets anders uit. Hoe kun je die gezichtsuitdrukking uitleggen?



woensdag 16 mei 2018

Dotans trollenleger

Toen bekend werd dat Dotan nepaccounts gebruikte om reclame te maken voor zijn muziek en voor hemzelf, waren veel mensen boos. Maar er waren ook fans die het niet zoveel kon schelen: zij vinden Dotans muziek het belangrijkst. Hoe reageerde Dotan zelf op het nieuws? Is het gebruiken van nep-accounts eigenlijk erg?

Bekijk het filmpje.



Beantwoord de volgende vragen.
a. Na de inleiding van de presentatrice komen vijf mensen aan het woord. Ze vertellen of hun mening over Dotan en zijn muziek is veranderd, nu ze weten van zijn nep-accounts. Schrijf onder elkaar de nummers 1 tot en met 5. Schrijf erachter of hun mening over Dotans muziek wel/niet is veranderd.

b. Dotan had in de talkshow RTL Late Night uitleg gegeven over zijn nep-accounts. Waarom vindt de mevrouw helemaal links dat Dotan hiermee een ‘veilige keuze’ heeft gedaan?

c. Zij vond Dotans houding in de talkshow RTL Late Night niet goed. Waarom vond ze dat?

Bekijk de Actuele Leestaak bij dit fragment.

Ploggen

Op de sociale media is een nieuwe rage aan de gang: plogging. Met de hashtags #plogging en #plogga kun je er foto’s van vinden. Ben jij al aan het ploggen?

Bekijk klassikaal het vlog van twee Vlaamse jongens. Je kunt het fragment na 1:19 stopzetten.



Beantwoord de volgende vragen.
a. Leg in je eigen woorden uit wat 'plogging' is.

b. Lijkt het jou leuk om te gaan ploggen? Leg uit waarom wel of niet.

Bekijk de Actuele Leestaak bij dit fragment.