Geen Oranje op het EK dit jaar

Nederland heeft zich niet gekwalificeerd voor het Europees Kampioenschap voetbal 2016. En dat vinden ze in sommige buurten echt heel jammer.

Vraag vooraf
Ben jij een Oranjefan? Waar en met wie bekijk jij wedstrijden van het Nederlands voetbalelftal?

Vragen bij het filmpje

1 'Hij is van de klare taal', zegt de presentator over de eerste man die aan het woord komt. Welke voorbeelden van klare taal hoor je? En wat wordt er bedoeld met klare taal, denk je? 

2 'Kijk, zó had de straat van Danny eruit gezien.' Waar verwijst zo naar? Geef voorbeelden.

3 Er komen dit jaar in het café geen toeschouwers naar het voetbal kijken. Dat is een 'aderlating' voor het café. Wat betekent aderlating hier?

4 Welk verband tussen vakantiegeld en het EK legt de caféhoudster?

5 De caféhoudster hoopt nog op een underdog die ze kunnen steunen. Wat bedoelt ze daarmee? Ze geeft ook alvast twee voorbeelden. Welke?

Fictie - onderwerp

Over voetbal zijn meerdere jeugdboeken geschreven. Ken je er eentje?

Vat kort het verhaal samen en beschrijf de hoofdpersoon.

Raad je je klasgenoot het boek aan?

Taalonderzoek - lichaamstaal

Danny baalt er echt van, dat Oranje niet meedoet aan het EK. Hij zegt het, maar je kunt het ook aan hem zien. Geef een aantal voorbeelden daarvan. 

Vrijspraak na 12,5 jaar in een Spaanse cel

De Nederlander Romano van der Dussen is na 12,5 jaar in een Spaanse cel eindelijk vrijgesproken. Hij werd in 2003 veroordeeld voor een verkrachting op Mallorca. Inmiddels blijkt een Britse man dit delict op zijn geweten te hebben en daardoor kwam Romano op vrije voeten.

Vragen bij het filmpje

1 Romano van der Dussen wordt de 'beroemdheid tegen wil en dank' genoemd. Wat bedoelt de verslaggever daarmee?
2 Romano heeft in de afgelopen jaren zijn vader niet veel gebeld en geschreven. Wat hield hem tegen om dat te doen?
3 Welke twee bewijzen zorgden ervoor dat Romano's vonnis vernietigd werd?
4 Romano wil naar Nederland met 'zijn naam schoon'. Hij wil waarschijnlijk een uitdrukking gebruiken die later in het filmpje op de juiste manier wordt gebruikt. Welke uitdrukking is dat?
5 Op de verslaggever maakt Romano een strijdbare indruk. Vind jij dat ook? Onderbouw je antwoord met wat je ziet en hoort.

Taalonderzoek 
Romano heeft 12,5 jaar in een Spaanse cel doorgebracht. Wat valt je op aan hoe hij de Nederlandse taal gebruikt? Noteer twee voorbeelden.

Schrijven - Nieuwsbericht
Maak een nieuwsbericht van de informatie uit het filmpje. Gebruik de 5W1H-vragen als hulp.

Seksles voor jongens

Op veel scholen wordt er wel seksuele voorlichting gegeven, maar zijn die lessen voornamelijk voor meisjes. Terwijl seksuele verantwoordelijkheid natuurlijk van twee kanten komt. Op het ROC Mondriaan in Den Haag zijn ze daarom begonnen met 'seksles' voor jongens.

Vragen bij het filmpje

1 Waarom is de school dit jaar ook gestart met seksles voor jongens?

2 Wat valt je op aan de lichaamstaal van de jongens in de klas? Geef een voorbeeld.

3 In het filmpje komt een aantal moeilijke woorden en uitdrukkingen voor. Wat betekenen ze?
Werk samen met een klasgenoot.
- Sommige meisjes gaan schaars gekleed. Wat betekent dat? 
- Dit soort lessen is verplichte kost. Wat betekent deze uitdrukking?
- Op sommige scholen krijgen meisjes een training om weerbaar te worden. Waar denk je aan bij het woord 'weerbaar'?

4 Aan het eind van het filmpje geven twee leerlingen hun mening over het nut van de lessen. Noteer de twee meningen.

5 Met welke mening ben jij het eens? Leg goed uit waarom.

Woorden - synoniemen en taalsoort
Welke synoniemen kun je bedenken voor schaars?
Je docent noteert alle woorden op het bord. Horen de woorden bij jongerentaal, straattaal, groepstaal of standaardtaal? Maak zelf kolommen en zet de woorden in de juiste kolom.

'Het is tof om je geschiedenis te kennen'

In Amerika in de staat Michigan heb je de plaatsen Holland en Zeeland. De meeste inwoners daar komen oorspronkelijk uit Nederland. Ze zijn blij met het bezoek van koning Willem-Alexander en koningin Maxima aan Amerika. Die zijn in Amerika voor onder andere een bezoek bij president Obama.

Bekijk het filmpje.

Vragen:
1 Wat herken je in het filmpje als 'Nederlands'?

2 Jacob de Boer wijst naar de foto en zegt: "Dat is mij met mijn vader in ..." Wat zegt hij fout?
Welke plaats bedoelt hij, denk je?

3 Op de vraag waarom zijn vader emigreerde naar Amerika zegt hij: "Dat weet wij niet." Wat zegt hij fout?

4 Samuel vertelt dat het tof is om je geschiedenis te kennen. Kent Jacob zijn geschiedenis, vind je?

5 Wat herken je in het wapen van Holland?

6 De burgemeester spreekt de woorden 'Eendracht maakt macht' en 'God zij met ons' uit. Welke letters spreekt hij vooral anders uit?

Het huilen van een Franse en Duitse baby: Hoor jij het verschil?

Op de Universiteit van Nederland geven hoogleraren elke week online colleges. Eén
week lang is elke dag één hoogleraar aan het woord.  In dit filmpje vertelt
muziekwetenschapper prof. dr. Henkjan Honing over het belang van onderzoek naar
muziekcognitie in biologie. Wat muziekcognitie is? Kijk maar naar het filmpje!

Bekijk het filmpje tot 3:30 minuten:

Vragen:
1 Hoe verklaart Henkjan Honing het verschil in huilen tussen de Franse baby's en Duitse baby's?

2 Onderzoekers zeggen dat dit het eerste bewijs is dat baby's gevoel voor taal hebben. Henkjan Honing is het hier niet mee eens. Leg uit waarom niet.

3 Wat betekent intonatie(patroon)?

4 De baby's zijn gevoelig voor melodie, ritme en dynamische verschillen. Geef hiervan voorbeelden. Je mag ook andere talen hierbij gebruiken.

5 Hoe is het intonatiepatroon in het Nederlands?

6 Hoe zullen Nederlandse baby's huilen?

Het gebaar van de dag op facebook

Emily heeft een zusje Annika. Zij heeft het Syndroom van Down en heeft daardoor moeite met spreken. Om elkaar beter te begrijpen, gebruikt het gezin van Annika gebarentaal. Emily zet iedere dag een gebaar op facebook. Zo kan iedereen gebarentaal leren.

Bekijk het fragment.
Vragen:
1 Annika is verstandelijk gehandicapt. Noem een andere groep mensen die vaak gebarentaal gebruikt.

2 Hoe gebaar je de woorden ‘lekker’, ‘pannenkoek’, ‘spaghetti’ en ‘jeugdjournaal’?

Emily vraagt aan haar zusje: ‘Met wie heeft Annika gespeeld?'
3 Gebaart Emily alle woorden uit deze zin?

4 Waarom is gebarentaal belangrijk voor kinderen zoals Annika?

Nieuwe en opvallende woorden

Elke dag duiken nieuwe termen en uitdrukkingen op, waarvan sommige het tot een ware hype schoppen. Paulien Cornelisse en Arjen Lubach hebben afgelopen zomer de ontwikkelingen in de Nederlandse taal bijgehouden. Welke nieuwe woorden zijn er bij gekomen en wat zijn de hypes?

Bekijk het fragment (van 2.08 tot 6.45 min).



Vragen
1 Zoek de betekenis van het woord ‘episch’ op.
2 Welk nieuw woord heb jij de afgelopen tijd gehoord/gelezen?
3 Wat denk je dat ‘het woord van het jaar’ bij jou op school wordt dit jaar?

Kennis van woorden

De wetenschappers van het Groot Nationaal Onderzoek zijn enorm benieuwd naar de woorden die kinderen wél, en volwassenen níet kennen. Daarom hebben ze een Taaltest gemaakt, speciaal voor kinderen en jongeren van groep 4 (2e leerjaar in België) tot en met het 2e jaar van de middelbare school.

Bekijk het fragment.




Vragen
1 Waar worden de meeste nieuwe woorden gevormd?
2 Hoe komt het dat rappers tegenwoordig veel invloed hebben op de ontwikkeling van taal?
3 Bedenk samen met een klasgenoot een nieuw woord en stel ook de betekenis vast.

Gebarentaal bij het Journaal

Bij elke uitzending van het Journaal is er ook voor doven en slechthorenden de mogelijkheid de nieuwsuitzending te volgen. In een apart kadertje staat een tolk gebarentaal de nieuwsberichten te tolken. Bekijk het fragment (tot 3.43 min).



Vragen
1 Welke woorden uit dit nieuwsitem herken je goed in de gebaren van de tolk?
2 Is gebarentaal een echte taal?
3 Is gebarentaal een beeldtaal?

Klikjestaal

Nick en Simon gaan samen met Kees op muzikale ontdekkingsreis in Zuid-Afrika. Het begint voor de heren in Kaapstad. Ze ontmoeten al snel een artiest die ook veel met taal en muziek heeft.

Bekijk het fragment (tot 19.40 min).



Vragen
1 Wat is een specifiek kenmerk van Xhosa?
2 Malik vertelt wat de klikjes betekenen. Geef een paar voorbeelden.
3 Hoe kan het dat baby’s Xhosa gemakkelijk oppakken?

30 april 2013

De warming up voor Koninginnedag 2013 is in volle gang. Amsterdam bereidt zich voor op de troonswisseling en in de rest van het land zijn tal van activiteiten.

Bekijk het fragment.

Vraag:

1 Vertel in beeldtaal wat jij gaat doen op 30 april 2013. 

Zakenpraat

Een Nederlandse zakenman belt met zijn Nederlandse collega, maar zijn zakelijke praat staat bol van de Engelse woorden. Gelukkig is de erwtensoep nog wel echt Hollands.

Vragen:

1 Welke leenwoorden herken je in dit filmpje?

2 Waarom gebruiken we zoveel woorden uit andere talen?

De koningin en abdicatie

De koningin draagt het stokje over aan (nu nog) prins Willem-Alexander. In veel nieuwsberichten komen we moeilijke woorden tegen. Wat is de betekenis van sommige woorden eigenlijk?

Bekijk het fragment (tot 00:53 min)

Vragen:

Werk in tweetallen.

1 Wat is een ander woord voor ‘abdicatie’?

2 Waar komt dit woord vandaan?

3 Zoek nog meer informatie over ‘abdicatie’.

4 Houd een korte spreekbeurt voor de klas.

Geluiden voor Mazin

De twaalfjarige Mazin is doof. Hij communiceert met gebarentaal.

Bekijk het filmpje:
(Vanaf 45.18 tot 49.45)




Vragen:

1. Stel je bent doof. Welk geluid zou je dan het meeste missen? 
2. Mazin vertelt in de klas een mop. Kun je de betekenis van enkele gebaren raden? 
3. Hoe zou je de woorden 'mop', 'leeuw', 'rennen' en 'kijken' gebaren?
   Je kunt ze afleiden uit het gesprek tussen Willy Wartaal en de beide jongens.
4. Waarom voelt Willy Wartaal zich een buitenstaander als hij in gesprek is met Mazin en Perry?
5. Op welke manier zou je nog meer kunnen communiceren met dove en slechthorende klasgenoten? 

Vervaagtaal

Vragen:

1. Wat is ‘vervaagtaal’?
2. Gebruik je in je eigen taal ook wel eens ‘vervaagtaal’?

De spreker zegt ‘Mijn generatie zal weinig grote namen voortbrengen’. Dit koppelt hij aan hoe zijn leeftijdgenoten taal gebruiken.

3. Leg uit wat het verband is tussen deze uitspraak en (vervaag)taal.
4. Denk jij dat taal belangrijk is als je carrière wil maken?