Zomer - en wintertijd

Afgelopen zaterdagnacht was het weer zover: de klok ging een uur vooruit. Maar welke tijd is beter voor ons: de zomer- of de wintertijd? En wat zegt de wetenschap erover?

Vraag vooraf
Heb jij last van het verzetten van de klok?
Op welke manier kun je last hebben van het verzetten van de klok, denk je?
Weet je waarom de klok wordt verzet?

Bekijk de video (klik op de link) en maak aantekeningen.


Klik hier voor de video

Werk samen met een klasgenoot. Beantwoord de vragen met behulp van je aantekeningen. 
1 Hoeveel mensen hebben last van het verzetten van de klok?
2 Wat voor klachten ervaren mensen die er last van hebben? Noem er drie.
3 Wat is het voorstel van de EU?
4 Wat houdt 'de Engelse tijd' in?
5 Wat is de 'Amsterdamse tijd'?
6 Om welke redenen zijn we in de 20e eeuw nog twee uur opgeschoven?
7 Welke twee risico's lopen we met een permanente zomertijd?

Grammatica
Dr. Marijke Godijn zegt: 'Zo'n 25 procent van de mensen heeft last van het verzetten van de klok.' Waarom is het niet 'Zo'n 25 procent van de mensen hebben...?
Tot welke woordsoort behoort het woord zo'n?

Spelling
Dr. Marijke Gordijn zegt: 'En dit duurt niet één dag, maar voor vele(n) 4 weken, en sommige(n) houden er de hele zomer last van.'
Overleg met een klasgenoot. Schrijf je vele(n) en sommige(n) mét een -n of zonder -n?

Taal is zeg maar echt mijn ding

Vorige week ging de film 'Taal is zeg maar echt mijn ding' in première. De film is gebaseerd op het gelijknamige boek van Paulien Cornelisse.

Vraag vooraf
Gebruik jij vaak stopwoorden en/of uitdrukkingen? Geef een paar voorbeelden.

Bekijk de video en beantwoord de vragen



1 In het boek 'Taal is zeg maar echt mijn ding' worden hedendaagse uitdrukkingen op de hak genomen. Leg deze uit in je eigen woorden. 
2 De film is opgebouwd rond een uitgangspunt en een verhaallijn. Noteer de verhaallijn en het uitgangspunt.
3 Welke uitdrukking is volgens de hoofdrolspeelster nu heel populair?
3b Kijk naar het antwoord van 3a. Gebruiken jij en je klasgenoten en/of vrienden een eigen uitdrukking met dezelfde betekenis?
4 Aan het eind van het fragment noemen de premièregasten hun stopwoorden. Welke ken je? Welke vind je vreselijk? En welke vind je juist leuk?
5 In de titel van de film en boek staan ook een stopwoord én een uitdrukking. Welke?
6 De familie van de actrice zat enorm te 'gniffelen'. Wat betekent gniffelen?

Taalpurisme
'Dit taalpurisme' zegt de voice-over, na de scène over het verkeersbord.
- Wat is taalpurisme?
- Wat hebben taalpurisme, het verkeersbord en de opmerking 'mét aanhalingstekens' van de hoofdpersoon met elkaar te maken?
- Wat is er aan de hand met de zin: 'Als een zoet broodje vliegt het boekje al een half miljoen keer over de toonbank'? Hoe noem je deze taalkwestie?

(werkwoord)spelling
Welke zin is goed?
A Ze hebben allebei een vader, die lijdt aan dementie.
B Ze hebben allebei een vader, die lijd aan dementie.
C Ze hebben allebei een vader, die leidt aan dementie.
D Ze hebben allebei een vader, die leid aan dementie.

Welke spelling is goed?
A BN-er
B BNer
C BNër
D BN'er

Fiets weg? Vluchteling blij!

In het één na grootste vluchtelingenkamp ter wereld wonen maar liefst 73.000 Syriërs. Het kamp is enorm. De vluchtelingen zijn dan ook maar wat blij met een fiets om zich te verplaatsen!

Bekijk de video via de link: https://youtu.be/K0b-tEwSErs

Vragen bij het filmpje
1 Waarom lópen de mensen in het vluchtelingenkamp niet gewoon van de ene naar de andere plek?
2 In het kamp fietsen alle soorten mensen. Welke woorden gebruikt de verslaggever voor de volgende leeftijdsgroepen:
- oude mensen
- kinderen
3 De Syrische vluchtelingen zijn blij met de fietsen omdat ze zich nu makkelijk kunnen verplaatsen. Wat is er nog meer ontstaan door de komst van de fietsen?
4 Hoe zien de fietsen die naar Jordanië worden gestuurd eruit? Kies een plaatje en leg uit welke woorden uit het filmpje bij jouw keuze passen.

 

Spelling

Kies de juiste vorm van het werkwoord. Leg uit waarom je het kiest!
Als je in Amsterdam je fiets verkeerd parkeerd / parkeert, kan die wel eens in het Jordaanse vluchtelingenkamp terechtkomen. 

Hoe ver kun je gaan op YouTube?

Vlogger Willem reisde afgelopen week mee op een trein. Hij vond het zelf een vette actie, maar die mening deelt niet iedereen. De jongens van Ponkers geven hun mening.




Vragen bij het filmpje

1 Willems filmpje leverde hem twee dingen op. Noteer ze.
2 De jongens van Ponkers vinden Willems actie onverantwoord. Waarom?
3 Marthijn vindt de 'heisa' eromheen wel opgeblazen. Noem drie synoniemen voor heisa.
3b Hij maakt zijn zin niet af: 'Als er niets over gezegd was, ................' Maak zijn zin af.
4 Volgens de interviewer gaat het maken van filmpjes vooral over het krijgen van views en aandacht. Noah is het daar niet mee eens. Welke functie heeft YouTube volgens hem?
5 Wie bepaalt volgens Noah de grens voor wat wel en niet kan op YouTube?
6 De vloggerswereld is 'creatief, vrij en lucratief'. Wat betekent dat laatste woord, denk je?
7 De nieuwe Europese richtlijnen hebben drie doelen. Welke?

Spreken, kijken, luisteren - discussie
Voer een discussie over de volgende twee stellingen:
1 YouTube, Instagram en Facebook moeten de grens bepalen voor wat wel en niet mag. 
2 Als vloggers geen prankfilmpjes maken, zijn er geen Europese richtlijnen nodig.

Gedicht - vormen van beeldspraak
Noah zegt: 'Deze wereld voelt als Wild West van de mediawereld.'
Welke vorm van beeldspraak gebruikt hij hier?
Leg uit wat hij ermee bedoelt. 

Spelling - persoonsvorm
Volgens de directeur van Onlane is zijn bedrijf 'de nieuwe John de Mol van de toekomst.'
'Dus dat (beloven) nog wat....', zegt de interviewer.
Noteer de juiste vorm van (beloven) en leg uit hoe je aan je antwoord komt.

Woorden - Engelse woorden
In het stukje waarin de jongens van Ponkers worden geïnterviewd over hun werk, komen veel Engelse woorden voor. Leg uit wat de woorden editen, fixen, kicken en content betekenen en hoe ze gebruikt worden in de context.
Uit welke taal is 'een video schieten' afkomstig?

Hoe de natuur een grote brand overleeft

Een enorme brand bracht de natuur grote schade toe vijf jaar geleden.
Langzaam komt de natuur weer tot leven.

Vraag vooraf
Bekijk de foto. Waar op de wereld is deze foto gemaakt, denk je? Praat erover met een klasgenoot en leg ook uit waarom je dat denkt.

Vragen bij het filmpje

1 Waar vond de brand vijf jaar geleden plaats?

1a Kijk naar je antwoord bij de vraag vooraf. Verschilde het antwoord? Hoe komt dat?

2 Volgens de boswachter is de natuur erg veerkrachtig. Welke bewijzen ziet hij daarvoor?

3 Later noemt de boswachter het bos 'vitaal'. Welk synoniem ken je voor vitaal?

4 Op de roetroute zie je eigenlijk het verleden en het heden. Wat hoort bij het verleden en wat bij het heden?

Gedicht - beeldspraak

De natuur wordt in het filmpje wel een beetje vergeleken met een mens, nadat die iets ergs heeft meegemaakt. Leg dat uit.

Deze vorm van beeldspraak heeft ook een naam. Ken je die? 

Spelling - vormen van het werkwoord

De onderstaande zinnen zijn afkomstig uit het filmpje. Noteer steeds de juiste vorm van het werkwoord. Overleg met een klasgenoot over de juiste vorm. Kijk daarna de antwoorden klassikaal na.

Het duingebied werd (teisteren - v.d.) door grote branden.  

Na vijf jaar is te zien dat de natuur zich weer (herstellen - o.t.t.).

En ook het bos (vernieuwen - o.t.t.) zich langzaam.

De Roet-route (verklaren - o.t.t.) zijn eigen naam al.

De Roet-route loopt langs alle (verbranden - b.n.) delen in de duinen.

Het gaat daarna weer op in het verdere bos dat hier (groeien - o.t.t.).

PSV'ers misdragen zich in Madrid

Fans van de voetbalclub PSV hebben zich, voorafgaand aan de wedstrijd tegen Atletico, ernstig misdragen in Madrid (Spanje). In Europa is er enorme ophef over ontstaan.

Vragen bij het filmpje

1 Over welk gedrag van de PSV'ers is een Europese rel ontstaan?
2 Europa kijkt verbijsterd naar het gedrag van de PSV-fans. Vind je dit woord passend als reactie op het gedrag van de supporters? Leg je antwoord uit.
3 Welke woorden komen bij jou op als je de beelden bekijkt? Kies er drie.
4 Welk woord beheerst de discussie in Spanje?
5 Met welk spreekwoord probeert de supportersvereniging van PSV zich te verdedigen?

Woorden -  woorden kiezen
Werk samen met drie klasgenoten. Noteer alle woorden die jullie hebben genoteerd bij vraag 3. Leg elkaar uit waarom je ze kiest. Kies samen drie woorden die het sterkst jullie gevoelens en gedachten bij de beelden weergeven.

Spelling - leestekens
Op welke twee manieren wordt in de vragen verwezen naar de fans van PSV?
Welke leestekens worden hier gebruikt en welke regels voor het gebruik hiervan ken je?

Met -d of -dt? Snapje!

Nederlandse popmuzikanten maken liedjes over bekende problemen in de Nederlandse taal. Dit filmpje gaat over het -d of dt-probleem. 

Vraag vooraf

Weet jij ook wel eens niet of je -d of -dt moet schrijven? Hoe komt dat?

Vragen bij het filmpje

1 Welke truc leer je in dit filmpje? 

2 Kende jij deze truc al? Of gebruik je zelf een andere truc? 

3 Kies zin A of B en maak hem af:

A Ik vind zo'n filmpje hartstikke handig, want....

B Ik vind zo'n filmpje helemaal niet handig, want....

Spelling - oefenen

Gebruik de truc. 

(vinden) .......... jij dit filmpje grappig? 

Het filmpje zorgt ervoor dat je de truc (onthouden) ......... 

Dus: je (raden) ..... niet meer naar de juiste vorm, maar (kiezen) ........ de juiste vorm!

Nog meer filmpjes

Op de website http://www.zapp.nl/beste-vrienden-quiz/snapje staan alle snapjes bij elkaar. Welke vind je de beste? En welke vind je de leukste? 

Robot voor de klas

Op de middelbare school Thamen in Uithoorn wordt geëxperimenteerd met een robot voor de klas.

Vragen bij het filmpje

1 De klas is niet de eerste werkplek van Zora. Op wat voor werkplek wordt Zora al gebruikt?
2 Wat gaat Zora doen in de wiskundeles?
3 Zora is nog 'verre van perfect'. Wat gaat er soms mis? Noem twee problemen.
4 De docent noemt drie soorten leerlingen die Zora goed kan helpen. Wat voor leerlingen zijn dat?
5 De docent had er niet op gerekend dat het zo'n hype zou worden. Wat bedoelt hij daarmee?
6 De docent krijgt in de toekomst een andere rol. Wat voor rol krijgt de robot?

Grammatica en spelling
Welk onderdeel van grammatica en spelling zou Zora makkelijk kunnen uitleggen, denk je? Vertel ook waarom Zora dat goed zou kunnen.

Fictie
Stel, er komt een jeugdboek uit met een robot als hoofdpersonage. Hoe zou de robot heten? Bedenk zelf een goede naam.

Vuurwerk? Alleen voor professionals...

Steeds meer organisaties willen een verbod op het afsteken van vuurwerk door consumenten. Volgens hen hoort vuurwerk thuis in professionele vuurwerkshows.

Bekijk het filmpje hier.

1. Wat wordt bedoeld met 'consumentenvuurwerk'?
2. Wat is het doel van het Vuurwerkmanifest?
3. Welke maatregelen worden genoemd in het manifest? Noem er twee.
4. 'Huis-tuin-en-keuken-vuurwerkliefhebber'. Wat bedoelt de verslaggever met deze omschrijving?
5. Welke gevoelens ervaart de jongen bij het afsteken van vuurwerk?
6. Houd jij van vuurwerk? Vertel ook waarom wel of niet.

Spreken, Kijken, Luisteren - kritisch kijken en luisteren
Op welke vraag wordt in het filmpje geen antwoord gegeven?
A Wat vinden mensen leuk aan vuurwerk afsteken?
B Waarom moet consumentenvuurwerk helemaal verboden worden?
C Welke maatregelen kun je nemen om consumentenvuurwerk te beperken?

Schrijven
En jij? Ben jij voor of tegen een vuurwerkverbod voor consumenten. Schrijf een column of ingezonden brief naar de krant waarin je jouw mening uiteenzet.

Spelling
Waarom schrijven we 'huis-tuin-en-keuken-vuurwerkliefhebber' op deze manier?

De kleur van het Nederlands elftal

De discussie over Zwarte Piet kan je niet ontgaan zijn. Nu Sinterklaas weer in het land is, laait de discussie nog verder op.
Een selfie van negen voetbalspelers van het Nederlands elftal, krijgt veel reacties op de sociale media. Vooral racistische Sinterklaas-gerelateerde reacties...

Bekijk het filmpje:

Vragen:
1 Wat is er aan de hand?

2 Wat is de mening van Van Persie?

3 Wat is er fout aan de reactie: 'Waar is de man met de meiter?'
Wat is hier ironisch aan?

4 Wat denk je, de mensen met racistische Sinterklaas-gerelateerde opmerkingen, zijn die eerder voor of tegen Zwarte Piet? Leg je antwoord uit.

5 Waarover gaat de discussie over Zwarte Piet? Wat zeggen voorstanders van Zwarte Piet en wat zeggen tegenstanders? Kloppen de argumenten die gegeven worden? Waarom wel of waarom niet? Wat is je eigen mening?

6 'We moeten hen als voorbeeld gebruiken.' of 'We moeten hun als voorbeeld gebruiken.' Welke zin is goed?

Noodweer op Pinkpop

Tijdens het laatste optreden van Pinkpop veranderde ineens de lucht van strakblauw naar gitzwart.

Bekijk het fragment:
Vragen: 
1a Noem drie zinnen uit het fragment die in de gebiedende wijs staan.
1b Welke vorm van het werkwoord wordt in deze zinnen gebruikt?

2a Noem vijf zelfstandige naamwoorden uit het fragment.
2b Zet deze zelfstandige naamwoorden van enkelvoud naar meervoud of van meervoud naar enkelvoud.

3 Wat betekent het woord ‘evacueren’ ?

Plastic tasjes

De Europese Commissie (EU) wil het gebruik van dunne plastic tasjes met tachtig procent terugdringen. Als lidstaten daar niet zelf voor zorgen, dan wil de EU het gaan verplichten. Hoeveel tasjes gaan er hier in Nederland eigenlijk doorheen?

Bekijk het fragment.


Vragen
1 Gebruiken Nederlanders veel plastic tasjes ten opzichte van andere landen?
2 Welk alternatief is er bedacht voor het plastic tasje?
3 ‘Plastic’ is een bijzondere vorm van het bijvoeglijk naamwoord. Zoek op welke vorm.

Mijn Liefde

Gerard Joling en Jadino Asporaat hebben een nummer 1-hit te pakken. Voor Joling is het al de elfde keer dat hij de hoogste notering op zijn naam weet te zetten, voor Asporaat is het de eerste keer. Bij het lied is een officiële videoclip gemaakt.

Bekijk het fragment.

Vragen
1 In het lied komt vaak de zin ‘Ik hou van jou’ voor. Leg uit of de spelling van deze zin in orde is.
2 Welke vergelijking wordt er in het lied gemaakt?
3 Schrijf de werkwoorden op die in het lied voorkomen.
4 Bedenk samen met een klasgenoot een opdracht over werkwoorden. Gebruik hierbij de werkwoorden uit vraag 3.

Koning Willem-Alexander

Als kroonprins Willem-Alexander op 30 april de plaats op de troon overneemt van zijn moeder, is het voor het eerst sinds 1890 dat Nederland een koning heeft.

Vragen:

1 Wie nam de taak van koning Willem III over?

2 Koninginnedag schrijf je met een hoofdletter. Waarom?

3 Leg uit of de volgende woorden met een hoofdletter geschreven worden of niet.

koningin – paleis – koningsdag – beatrix – prins – april - troonwisseling

Familienaam

Vragen:
Tweehonderd jaar geleden verplichtte de keizer Napoleon dat iedereen een achternaam kreeg.

1. Waarom wilde Napoleon dat iedereen een achternaam kreeg?
2. Komt jouw achternaam vaak voor?
3. Weet jij wat jouw achternaam betekent? Zo ja, wat dan?
4. Wordt jouw achternaam wel eens verkeerd gespeld?

Pasen

Klik op onderstaande link om bij het filmpje te komen:

http://jeugdjournaal.nl/item/360263-paasmis-van-paus.html

Vragen:
In het filmpje hoor je de Paus iets in het Nederlands zeggen.
1. Schrijf op wat de Paus precies zegt. Welke grappige fout maakt hij?

‘Pasen’ schrijf je met een hoofdletter, terwijl ‘paashaas’ met een kleine letter wordt geschreven.
2. Leg uit hoe dit precies zit.

Ook ‘Kerst’ en ‘kerstbrood’ verschillen in het gebruik wat hoofdletters en kleine letters betreft.
3. Stel twee regels op die je kunt gebruiken bij het gebruik van hoofdletters.

Berlusconi

Vragen:

Je gaat kijken naar een filmpje uit Koefnoen waarin Mandy en Lisa praten over Berlusconi en een paar grappige taalfouten maken. 

1. De naam Berlusconi wordt vijf keer verkeerd uitgesproken. Schrijf de vijf varianten op. 

2. Schrijf vier verschillende taalfouten op.

3. Kun je de taalfout in een categorie indelen? Denk aan: grammatica, spelling, woorden, uitdrukking, enz.

'Spellingsfreak' in Man bijt hond

Vragen:

In dit fragment zie je een man die het Van Dale woordenboek leest. Hij heeft fouten ontdekt in dit woordenboek. De eerste fout heeft hij ontdekt in de betekenis van het woord adamsappel.

1. Wat betekent adamsappel?

‘De vruchten zijn zo genoemd omdat de schil ervan holten vertoonD .. (...)’

2. Leg uit waarom ‘vertoond’ in deze zin verkeerd gespeld is.