Ruggespraak VO

Wie kent hem niet, de rubriek Ruggespraak van het maandblad Onze Taal met grappige 'taalkronkels' uit de media? Speciaal voor Talent ontwikkelt Onze Taal maandelijks een Ruggespraak-rubriek voor het voortgezet onderwijs: Ruggespraak VO. Vier taalkronkels met korte opdrachten erbij om te behandelen in de klas. Hoe kun je de taalkronkels lezen? En wat betekenen ze dan?

Fastfood

Examens doen studenten sneller junkfood eten
In de examenperiode grijpen studenten sneller naar junkfood en laten ze groenten en fruit vaker links liggen. Een Gents onderzoek heeft dat bevestigd.
Bron: Knack.be

Wat is precies bedoeld met sneller in deze nieuwskop?

a. Studenten kiezen sneller, oftewel eerder dan normaal, voor junkfood.
b. Studenten eten hun fastfood een stuk sneller op dan normaal.

Het Engelse woord junkfood betekent letterlijk 'rotzooivoedsel'. Een synoniem van junkfood is fastfood. Fast ('snel') wil hier zeggen dat het eten snel, in korte tijd, klaar is. Geef drie voorbeelden van fastfood. Wat eet jij het liefst?

Armen behandelen

Mobiele tandarts behandelt duizend armen
Duizend mensen die zich geen tandartsbezoek kunnen veroorloven, krijgen de komende maanden toch een behandeling.
Bron: De Telegraaf

In dit bericht wordt gesproken over een 'mobiele tandarts'. Zo'n arts werkt niet op een vaste plek, maar reist door het land om patiënten te behandelen. Uit de kop blijkt bovendien dat hij armen kan behandelen! Wat wordt daarmee bedoeld?

a. De tandarts verzorgt niet alleen tanden en kiezen, maar ook wonden enz. die mensen op hun arm hebben.
b. De tandarts behandelt niet alleen mensen die hun rekening kunnen betalen, maar ook arme mensen die dat niet kunnen.

Als arme mensen zelf hun rekening niet betalen, wie betaalt die dan wel, denk je?

Kassalade

Kassalade groenteboer Vlaardingen gestolen

Bron: Schiedamsnieuws.nl

Het woord kassalade kan twee betekenissen hebben. Door een streepje toe te voegen, kun je duidelijk maken wat je bedoelt. Een kas-salade is een salade die bestaat uit producten die in kas (glazen gebouw) zijn gekweekt, zoals sla en tomaat. En een kassa-lade is de la die in een geldkassa zit, en waarin papier- en muntgeld zit.

Welk van de twee woorden is denk je bedoeld in de krantenkop?
Past de foto dus wel of niet bij het bericht?

Welk woord uit de kop zorgt er extra voor dat je op het verkeerde been kan worden gezet?

Er zijn meer woorden die je op twee manieren kunt lezen en waarbij een streepje voor duidelijkheid kan zorgen. Bekende voorbeelden zijn valkuil en massagebed.
Welke betekenissen hebben die woorden?

Over berg en dal
Tilburgse daklozen fietsen Franse berg op om uit het dal te komen
Bron: Omroep Brabant

Als je een berg op fietst, is het nogal logisch dat je uit een dal komt! Dalen zijn de lage vlakten tussen bergen, dus je komt altijd uit een dal als je een berg op gaat.
Toch is 'uit het dal komen' hier wel juist, want het is figuurlijk gebruikt. Weet jij wat die figuurlijke betekenis is?

Kun je ook de betekenis geven van 'door een diep dal gaan' en 'even in een dalletje zitten'?

Onze Taal

De rubriek Ruggespraak VO op Talent Actualiteit wordt verzorgd door het Genootschap Onze Taal, een vereniging voor taalliefhebbers. Op de website www.onzetaal.nl en in het tijdschrift Onze Taal komen allerlei taalonderwerpen voorbij: taalontwikkeling, jongerentaal, goed en fout taalgebruik, puzzels en nog veel meer. De vereniging heeft ook een Taaladviesdienst, die vragen over spelling, grammatica en woordgebruik beantwoordt.

Ruggespraak VO

Wie kent hem niet, de rubriek Ruggespraak van het maandblad Onze Taal met grappige 'taalkronkels' uit de media? Speciaal voor Talent ontwikkelt Onze Taal maandelijks een Ruggespraak-rubriek voor het voortgezet onderwijs: Ruggespraak VO. Vier taalkronkels met korte opdrachten erbij om te behandelen in de klas. Hoe kun je de taalkronkels lezen? En wat betekenen ze dan?

Eetbare insecten

U gelooft niet dat individuele acties het verschil maken, zoals stoppen met vliegen en vlees eten?
Bron: interview in De Limburger

Wat voor woordsoort is vliegen in deze zin?

a. een zelfstandig naamwoord
b. een werkwoord

Beschouw jij een vlieg als een stukje vlees? En grotere insecten, zoals sprinkhanen?

Vegetariërs eten geen vlees, maar soms wel vis. Waarom is dat eigenlijk vreemd, als je weet dat het eerste deel van het woord eigenlijk het Engelse woord 'vegetable' is?

Zijn er vegetariërs in jullie klas? Of pollotariërs (eten alleen vlees van gevogelte)?
Of ovovegetariërs (eten geen vlees, maar wel eieren)?

Wat voor vlees hebben we in de kuip?

Slagerij Van der Tol
Eerste kwaliteit slagersvlees en vleeswaren
Bron: www.uwslager.nl

Rundvlees is vlees van runderen en varkensvlees is vlees van varkens; het gaat steeds om dierenvlees dat wordt opgegeten. Maar wat is slagersvlees?

Beschrijf ook het verschil tussen babyvoeding, borstvoeding en natuurvoeding.

Vlees of groente?

Melkveehouder Nico Miedema uit Heeswijk-Dinther voert onder meer resten van een aspergeteler aan zijn koeien.

Bron: Nieuwe Oogst

‘Resten van een aspergeteler’ betekent hier ‘overgebleven (stukjes) asperges’. Maar hoe kun je het ook opvatten?

Aan welke andere taalkronkel uit deze aflevering doet ‘resten van een aspergeteler’ denken?

Langslapers
Ruim een week slapen en dan is het D-Day voor Game of Thrones: dan kijk je de eerste aflevering van het laatste seizoen.
Bron: Ziggo.nl

Als iemand vol spanning uitkijkt naar iets leuks wat binnenkort gaat gebeuren, kun je tegen hem of haar zeggen: ‘nog één nachtje slapen’, ‘nog drie nachtjes slapen’ of ‘nog zeven nachtjes slapen’. Je bedoelt dan: het duurt nog het genoemde aantal nachten voor het zover is. ‘Nog een week/weekje slapen’ kan eventueel ook, maar door ‘ruim’ toe te voegen komt wel erg veel nadruk op het slapen te liggen. Wat lijkt daardoor bedoeld te zijn?

Er wordt gesproken over ‘D-Day’. Dat begrip is hier figuurlijk gebruikt in de betekenis ‘een belangrijke begindag’, maar oorspronkelijk verwijst het naar één specifieke dag in de geschiedenis, namelijk 6 juni 1944. Weet jij wat er toen gebeurde? Bekijk dit filmpje.

Onze Taal

De rubriek Ruggespraak VO op Talent Actualiteit wordt verzorgd door het Genootschap Onze Taal, een vereniging voor taalliefhebbers. Op de website www.onzetaal.nl en in het tijdschrift Onze Taal komen allerlei taalonderwerpen voorbij: taalontwikkeling, jongerentaal, goed en fout taalgebruik, puzzels en nog veel meer. De vereniging heeft ook een Taaladviesdienst, die vragen over spelling, grammatica en woordgebruik beantwoordt.

Ruggespraak VO

Wie kent hem niet, de rubriek Ruggespraak van het maandblad Onze Taal met grappige 'taalkronkels' uit de media? Speciaal voor Talent ontwikkelt Onze Taal maandelijks een Ruggespraak-rubriek voor het voortgezet onderwijs: Ruggespraak VO. Vier taalkronkels met korte opdrachten erbij om te behandelen in de klas. Hoe kun je de taalkronkels lezen? En wat betekenen ze dan?

Duur en/of goedkoop

Inbrekers slaan vaak toe in duurdere én goedkopere woningen
Bron: I&O research

Wat een rare kop! Waar komen die inbrekers nou op af?
a. Inbrekers breken vaak in in huizen die zowel duur als goedkoop zijn. Het huis zelf is dan bijvoorbeeld goedkoop terwijl de spullen in het huis duur zijn.
b. Er zijn twee typen huizen waar inbrekers vaak inbreken: huizen die gemiddeld duur zijn én huizen die gemiddeld goedkoop zijn.

Waarom zouden inbrekers dure huizen uitkiezen? En wat kan een voordeel zijn bij het inbreken in een goedkoop huis?

Namen noemen

Nationale Boomplantdag 2019
In de stromende regen werd de Zoete Kers samen met dagelijks bestuurder Erik Bobeldijk in de grond gezet.
Bron: Westerpost

Wat is er gebeurd met Erik Bobeldijk?
a. Jammer voor hem: hij wordt samen met een kersenboom in de grond gezet.
b. Niets: hij plant samen met andere mensen een kersenboom in de grond.

(Be)spotten

Lammetjes spotten op Texel met de lammetjesradar

Bron: Noordhollands Dagblad

Het werkwoord spotten heeft twee betekenissen: ‘naar iets speuren/kijken voor je plezier’ en ‘iets of iemand belachelijk maken’. Welke betekenis is hier denk je bedoeld?

Verderop in het bericht wordt uitgelegd wat de lammetjesradar is: ‘een systeem waarop je kunt zien waar op Texel op dat moment lammetjes rondhuppelen’. Twaalf moederschapen verspreid over het eiland dragen een gps-tracker, die om de twee minuten een signaal afgeeft naar de radar op lammetjesradar.nl. Omdat de lammetjes altijd dicht bij hun moeder blijven, laat de radar precies zien waar ze te vinden zijn.

‘Spotten’ in de betekenis ‘naar iets speuren/kijken voor je plezier’ is voor veel mensen een hobby. In het woordenboek de Dikke Van Dale worden de volgende voorbeelden gegeven: autospotten, leeuwenspotten, otterspotten, sterrenspotten, treinspotten, vliegtuigspotten, walvisspotten, wildspotten, wolkenspotten. Wat lijkt jou het leukst om te doen? Of weet jij nog iets anders leuks om te spotten?

Als een speer naar de finale
Zonderland op rekstok naar finale in Bakoe
Bron: de Volkskrant

Je kunt op veel verschillende manieren reizen, maar op een rekstok … Het zou Harry Potter misschien lukken, maar hier lijkt toch iets anders bedoeld te zijn. Wat betekent hier 'op rekstok'?

Onze Taal

De rubriek Ruggespraak VO op Talent Actualiteit wordt verzorgd door het Genootschap Onze Taal, een vereniging voor taalliefhebbers. Op de website www.onzetaal.nl en in het tijdschrift Onze Taal komen allerlei taalonderwerpen voorbij: taalontwikkeling, jongerentaal, goed en fout taalgebruik, puzzels en nog veel meer. De vereniging heeft ook een Taaladviesdienst, die vragen over spelling, grammatica en woordgebruik beantwoordt.

Ruggespraak VO

Wie kent hem niet, de rubriek Ruggespraak van het maandblad Onze Taal met grappige 'taalkronkels' uit de media? Speciaal voor Talent ontwikkelt Onze Taal maandelijks een Ruggespraak-rubriek voor het voortgezet onderwijs: Ruggespraak VO. Vier taalkronkels met korte opdrachten erbij om te behandelen in de klas. Hoe kun je de taalkronkels lezen? En wat betekenen ze dan?

Beter opereren

Beter de operatie in met een gebroken heup
Bron: HRM Magazine

Wat wordt er bedoeld met deze nieuwskop, denk je?
a. Mensen die aan hun heup geopereerd worden, moeten daarvóór al een betere behandeling krijgen.
b. Het beste moment om je te laten opereren is als je een gebroken heup hebt.
c. Als je aan je heup geopereerd wordt, moet je verder niet ziek zijn (geen griep hebben bijvoorbeeld).

Verderop in het bericht blijkt dat ze in het ziekenhuis met betere pijnbestrijding willen gaan werken. Mensen die geopereerd worden aan hun heup krijgen nu morfine om de pijn te verminderen, maar dat medicijn heeft veel nadelen. Je kunt er bijvoorbeeld erg duf en duizelig van worden.

Het medicijn morfine is trouwens vernoemd naar Morpheus, de Griekse  god van de slaap en de dromen. Waarom is dat gebeurd, denk je?

Namen noemen

Als de drempel om je naam te wijzigen te laag is, wordt het een janboel.
Bron: NRC

In het woord janboel zit de naam Jan. Als iedereen zomaar zijn naam mag veranderen, kiest iedereen die naam, zou je kunnen denken. Maar dat is niet bedoeld. Janboel heeft een ruimere, algemene betekenis. Weet jij wat het woord betekent?

Er zijn meer woorden en uitdrukkingen met de naam Jan erin: boven Jan zijn en op z'n janboerenfluitjes bijvoorbeeld. Wat betekenen die uitdrukkingen? Ken jij er meer?
Kijk eventueel in een woordenboek.

Lekkere koek?

Soms heb je gewoon zin in een goede oude gevulde koek.

Bron: Twitterpagina Robèrt van Beckhoven

Je wilt natuurlijk een verse en geen oude koek, maar in dit geval wordt met ‘goede oude’ bedoeld: ‘vertrouwde’. Je hoort misschien ook weleens iemand zeggen: ‘die goede oude tijd’. Wat betekent dat?

Hond of muis
Deilse Muis weer genomineerd als mooiste hond
Bron: Nieuwsblad Geldermalsen

De 5-jarige viervoeter Muis Speikerman-Bogert uit Deil is voor de tweede keer genomineerd voor de prijs van de 'Mooiste Hond van Nederland'.

Het gaat hier om een hond met de naam Muis. En hij heeft ook nog eens een dubbele achternaam! Er zijn ook honden die Zwabber, Cola of Kwibus heten. Ken jij gekkere hondennamen, of kun je er een verzinnen?

Onze Taal

De rubriek Ruggespraak VO op Talent Actualiteit wordt verzorgd door het Genootschap Onze Taal, een vereniging voor taalliefhebbers. Op de website www.onzetaal.nl en in het tijdschrift Onze Taal komen allerlei taalonderwerpen voorbij: taalontwikkeling, jongerentaal, goed en fout taalgebruik, puzzels en nog veel meer. De vereniging heeft ook een Taaladviesdienst, die vragen over spelling, grammatica en woordgebruik beantwoordt.

Ruggespraak VO

Wie kent hem niet, de rubriek Ruggespraak van het maandblad Onze Taal met grappige 'taalkronkels' uit de media? Speciaal voor Talent ontwikkelt Onze Taal maandelijks een Ruggespraak-rubriek voor het voortgezet onderwijs: Ruggespraak VO. Vier taalkronkels met korte opdrachten erbij om te behandelen in de klas. Hoe kun je de taalkronkels lezen? En wat betekenen ze dan?

Opgelost

Vertraging op A7 en A32 lost op na twee ongevallen
Bron: Leeuwarder Courant

Wat wordt in deze nieuwskop bedoeld met na twee ongevallen?
a. Doordat er twee ongelukken gebeurden, loste de vertraging op.
b. Nadat eerder twee ongelukken waren gebeurd, loste de vertraging op.

Oplossen betekent hier 'verdwijnen'. Bij de oorspronkelijke betekenis van dit werkwoord gaat het om het oplossen van stoffen in bijvoorbeeld water, zoals zout of suiker. Als je suiker door je thee roert, verdwijnen de korreltjes; ze worden één geheel met de thee. Zo ging men oplossen ook gebruiken voor files en vertragingen: als ze oplossen, verdwijnen ze.
Oplossen heeft nog een betekenis. Bijvoorbeeld in de volgende zin: 'Hij kan de moeilijkste raadsels oplossen.' Wat betekent oplossen hier?

Wat is er aan de hand?

De manager van de discotheek is veroordeeld, omdat hij twee mannen klappen had gegeven. Zijn rechterhand, die bij één handgemeen betrokken was, krijgt waarschijnlijk ook een straf.
Bron: Metro

In dit bericht wordt het woord hand op verschillende manieren gebruikt.
Wat betekent een handgemeen? En wat betekent rechterhand in dit bericht?

Minder mobiel

Karlijn rijdt minder mobiele buurtgenoten rond met haar auto

Bron: nieuwsbrief ANWB

Wat is hier bedoeld?
a. Karlijn kan minder vaak dan vroeger met haar auto buurtgenoten ergens naartoe brengen.
b. Karlijn brengt met haar auto buurtgenoten die minder mobiel zijn naar hun afspraken.
Het gaat er dus om of minder bij het werkwoord hoort of niet.
Bepaal of minder bij het werkwoord hoort in de volgende zinnen:
- Dave gooit minder lekkere koekjes weg.
- Petra geeft minder goede doelen geld. 

Vijftig winkels
Modeketen Norah opent vijftigste winkel in Sneek
Bron: Volkskrant.nl

Uit deze nieuwskop kun je iets afleiden over 'vijftig winkels', namelijk:
a. In Sneek zijn nu vijftig Norah-winkels.
b. In Nederland zijn nu vijftig Norah-winkels, en de vijftigste staat in Sneek.

Onze Taal

De rubriek Ruggespraak VO op Talent Actualiteit wordt verzorgd door het Genootschap Onze Taal, een vereniging voor taalliefhebbers. Op de website www.onzetaal.nl en in het tijdschrift Onze Taal komen allerlei taalonderwerpen voorbij: taalontwikkeling, jongerentaal, goed en fout taalgebruik, puzzels en nog veel meer. De vereniging heeft ook een Taaladviesdienst, die vragen over spelling, grammatica en woordgebruik beantwoordt.

Ruggespraak VO

Wie kent hem niet, de rubriek Ruggespraak van het maandblad Onze Taal met grappige 'taalkronkels' uit de media? Speciaal voor Talent ontwikkelt Onze Taal maandelijks een Ruggespraak-rubriek voor het voortgezet onderwijs: Ruggespraak VO. Vier taalkronkels met korte opdrachten erbij om te behandelen in de klas. Hoe kun je de taalkronkels lezen? En wat betekenen ze dan?

We beginnen de kronkels dit nieuwe jaar met een terugblik op de voorbije kerstvakantie: lekker (wild) eten en kerstbomen. We wensen je een gelukkig, leuk en grappig nieuwjaar!

Wild eten

Bij deze restaurants eet je lekker wild vlees in Arnhem
Het seizoen voor wild is weer begonnen en dat zien we terug op de Arnhemse menukaarten.
Bron: In de buurt van Arnhem

Wat eet je als je wild eet? Dan eet je vlees van dieren die in het wild leefden, dus niet in een hok. Bijvoorbeeld herten, hazen en everzwijnen. Sommige koks zijn heel goed in het klaarmaken van wild of wildvlees. Maar in de kop staat dat je 'lekker wild vlees' (met een spatie na wild) kunt eten in de Arnhemse restaurants. Wat lijkt wild nu te betekenen?

Pieken

Piek in aantal kerstbomen op straat in Utrecht
De gemeente Utrecht verwacht deze week een piek in het aantal kerstbomen op straat. De tienduizenden kerstbomen van Utrechtse huishoudens worden massaal op straat gezet. Dit jaar heeft de gemeente gekozen voor een nieuwe inzamelingsmethode. 
Bron: De Utrechtse Internet Courant

Wat wordt bedoeld met piek in deze nieuwskop?
a. een hoogtepunt in het aantal kerstbomen op straat
b. versiering voor de top van kerstbomen

Vette hamburger

Hamburger van Stijn (14) gaat in productie: 'Onbeschrijfelijk, echt heel vet!'
Bron: Omroep Brabant

Waar verwijst Stijn naar met de woorden 'echt heel vet'?
a. het hamburgerrecept dat hij bedacht heeft, want in zijn hamburger zit echt veel vet
b. het feit dat zijn hamburger geproduceerd wordt, want dat vindt hij superleuk

Verderop in het nieuwsbericht staat dat de hamburger van Stijn veganistisch is: hij is gemaakt van onder andere uitjes, noten en pindakaas! Hij heeft hem ‘ontworpen’ voor een schoolproject. Als jij een nieuwe hamburger mocht bedenken, wat zou daar dan allemaal in zitten? 

Goed of slecht afvalwater

Ziekenhuis SKB haalt medicijnen uit afvalwater
Het is een groeiend probleem: medicijnresten in het oppervlaktewater. ‘Best wel zorgelijk’, vinden biologen, waterschappen en ministerie. Bij ziekenhuis SKB in Winterswijk wordt begin volgend jaar bij wijze van proef een container geplaatst die gevuld is met allerlei technische snufjes om medicijnresten uit het afvalwater te halen.
Bron: de Gelderlander

Met de kop van het nieuwsbericht kun je meerdere kanten uit. Er staat ‘medicijnen’, maar wat wordt er eigenlijk bedoeld? Lees eventueel het hele artikel.
a. nieuwe medicijnen (die het ziekenhuis dan gaat gebruiken)
b. hele kleine resten van medicijnen (die bijvoorbeeld uitgeplast worden door patiënten en dan met het spoelwater van de wc in het afvalwater komen)
c. allerlei pillen (die het ziekenhuis zomaar weggooit)

Onze Taal

De rubriek Ruggespraak VO op Talent Actualiteit wordt verzorgd door het Genootschap Onze Taal, een vereniging voor taalliefhebbers. Op de website www.onzetaal.nl en in het tijdschrift Onze Taal komen allerlei taalonderwerpen voorbij: taalontwikkeling, jongerentaal, goed en fout taalgebruik, puzzels en nog veel meer. De vereniging heeft ook een Taaladviesdienst, die vragen over spelling, grammatica en woordgebruik beantwoordt.

Ruggespraak VO

Wie kent hem niet, de rubriek Ruggespraak van het maandblad Onze Taal met grappige 'taalkronkels' uit de media? Speciaal voor Talent ontwikkelt Onze Taal maandelijks een Ruggespraak-rubriek voor het voortgezet onderwijs: Ruggespraak VO. Vier taalkronkels met korte opdrachten erbij om te behandelen in de klas. Hoe kun je de taalkronkels lezen? En wat betekenen ze dan?

Tóch geen show

‘The Show Must Go On’ gaat niet door
Etten-Leur. Twee van de zes voorstellingen van ‘gemeenschapsmusical’ The Show Must Go On, volgende week in Nieuwe Nobelaer, komen te vervallen.
Bron: BN DeStem

Twee voorstellingen van een musical in Etten-Leur gaan niet door. Dat is éxtra pijnlijk als je kijkt naar de titel van de musical. Leg uit waarom.
In het dagelijkse taalgebruik zeggen mensen ook weleens: 'The show must go on', vaak als er iets vervelends is gebeurd. Heb jij een voorbeeld van een situatie waarbij de uitspraak 'The show must go on' goed past?

Borden lezen

In augustus bleek dat zwijnen in België de Afrikaanse varkenspest hebben. In Nederland zijn langs de wegen borden geplaatst met voorzorgsmaatregelen om te voorkomen dat besmette zwijnen de grens met België oversteken.
Bron: ANP

Waarom is dit bericht grappig? Wíé moeten de borden lezen?

Op de borden staat onder andere dat chauffeurs geen etensresten moeten achterlaten op parkeerplaatsen, maar die in afvalbakken moeten doen. Zo komen daar geen zwijnen op af die misschien ziek zijn. Kun jij bedenken wat voor voorzorgsmaatregelen er nog meer kunnen worden gedaan? Overleg er eventueel over met een klasgenoot.

Deuren sluiten en openmaken

Museum Goes sluit deuren voor een betere ingang

Als je een goede ingang van je museum wilt hebben, moeten je deuren juist openstaan. Waarom sluit museum Goes dan zijn deuren?

‘De deuren sluiten’ is figuurlijk taalgebruik voor ‘dichtgaan, niet meer open zijn voor publiek’. Dat kan ook tijdelijk zijn, omdat je gaat verbouwen. Daartegenover staat ‘deuren openmaken of openen’. En je hebt ook de uitdrukking: ‘Alle deuren gaan voor hem/haar open.’
Weet je wat die uitdrukking betekent? 

Doe een wens
Heeft u dieet-, allergie- of andere wensen, laat het ons weten, dan kunnen wij hier rekening mee houden.
Bron: menukaart pannenkoekenhuis

Sommige mensen reageren op het bericht hierboven heel flauw: 'Een pannenkoek van goud graag!', 'Doe mij maar een miljoen euro' of  'Ik ben toe aan een nieuwe fiets.' Kun jij de zin op de menukaart anders verwoorden, zodat grappenmakers hun flauwe opmerkingen voor zich houden? Let ook op de samentrekking 'dieet-, allergie- en andere wensen'. Wat denk je dat bedoeld is met 'allergiewensen'?

Onze Taal

De rubriek Ruggespraak VO op Talent Actualiteit wordt verzorgd door het Genootschap Onze Taal, een vereniging voor taalliefhebbers. Op de website www.onzetaal.nl en in het tijdschrift Onze Taal komen allerlei taalonderwerpen voorbij: taalontwikkeling, jongerentaal, goed en fout taalgebruik, puzzels en nog veel meer. De vereniging heeft ook een Taaladviesdienst, die vragen over spelling, grammatica en woordgebruik beantwoordt.

Ruggespraak VO

Wie kent hem niet, de rubriek Ruggespraak van het maandblad Onze Taal met grappige 'taalkronkels' uit de media? Speciaal voor Talent ontwikkelt Onze Taal maandelijks een Ruggespraak-rubriek voor het voortgezet onderwijs: Ruggespraak VO. Vier taalkronkels met korte opdrachten erbij om te behandelen in de klas. Hoe kun je de taalkronkels lezen? En wat betekenen ze dan?

In de lift

Aantal nieuwe woningen in de lift
In Den haag zijn sinds 2015 tot halverwege dit jaar 5291 nieuwbouwwoningen opgeleverd. Daarmee staat de hofstad op de derde plek van gemeenten waar de meeste nieuwe huizen bij kwamen.
Bron: AD Haagsche Courant

Wat is bedoeld met 'woningen in de lift'?
a) Er moesten zoveel nieuwe woningen in Den Haag komen, dat er zelfs een paar in liften zijn gebouwd.
b) Het aantal nieuwe woningen in Den Haag is enorm toegenomen.

Wie, wat, waar is er gestolen?

Werkstraf voor stelen van oude dame
Voor het verduisteren van bijna 80.000 euro van een bejaarde vrouw in Hoogeveen moet een 47-jarige vrouw uit Ter Apel als straf 160 uur werken. De vrouw werkte als thuishulp bij de Hoogeveense.
Bron: Hoogeveensche Courant

In theorie kan de kop van dit bericht drie betekenissen hebben.
Welke betekenis is bedoeld? (En welke vind jij het grappigst?)
a) Een thuishulp krijgt een werkstraf omdat ze een bejaarde vrouw heeft gestolen.
b) Een thuishulp krijgt een werkstraf omdat ze geld heeft gestolen van een bejaarde vrouw.
c) Een oude dame die heeft gestolen, krijgt daarvoor een werkstraf.

Bewust of onbewust verbrand

Duizenden sokken voor het goede doel in vlammen opgegaan

Bij de grote brand in Molenaarsgraaf vorige week is een grote partij sokken voor het goede doel in vlammen opgegaan. Het gaat om zogeheten Alzheimer Socks, waarvan de opbrengst naar het Alzheimercentrum Amsterdam zou gaan. De volledige voorraad van 35.000 paar sokken is vernietigd. Ze hadden bij elkaar 280.000 euro kunnen opbrengen. 
Bron: NOS


Uit het bericht blijkt dat de sokken per ongeluk zijn verbrand. De sokken zouden voor het goede doel worden verkocht, maar doordat er brand uitbrak, zijn ze vernietigd. Soms worden dingen juist bewust verbrand. Heel vroeger deden mensen dat om de goden gunstig te stemmen. Weet jij hoe dat heet?
a) oreren
b) offeren
c) opperen

Wat ga je later doen?

Scholieren gaan later studeren
Steeds meer middelbare scholieren en mbo’ers nemen na hun opleiding twee of meer tussenjaren voor ze gaan studeren aan een hogeschool of universiteit. Dat blijkt uit cijfers van de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO).
Bron: NOS

Het woord later betekent 'op een later moment', dat is duidelijk. Tóch kan het woord in deze kop op twee manieren worden gelezen. Wat is bedoeld? Je moet later in de kop vervangen door:
a) ergens in de toekomst
b) niet meteen

Wat betekent later in 'Wat wil je later worden?'

Onze Taal

De rubriek Ruggespraak VO op Talent Actualiteit wordt verzorgd door het Genootschap Onze Taal, een vereniging voor taalliefhebbers. Op de website www.onzetaal.nl en in het tijdschrift Onze Taal komen allerlei taalonderwerpen voorbij: taalontwikkeling, jongerentaal, goed en fout taalgebruik, puzzels en nog veel meer. De vereniging heeft ook een Taaladviesdienst, die vragen over spelling, grammatica en woordgebruik beantwoordt.

Ruggespraak VO

Wie kent hem niet, de rubriek Ruggespraak van het maandblad Onze Taal met grappige 'taalkronkels' uit de media? Speciaal voor Talent ontwikkelt Onze Taal maandelijks een Ruggespraak-rubriek voor het voortgezet onderwijs: Ruggespraak VO. Vier taalkronkels met korte opdrachten erbij om te behandelen in de klas. Hoe kun je de taalkronkels lezen? En wat betekenen ze dan?

Je bent een ... schaap(?) als je met vuurwerk stunt

Schapen Leeuwarden gaan ervandoor na afsteken vuurpijlen
In Leeuwarden is gisteravond een kudde schapen ontsnapt uit een weiland nadat er in de buurt vuurwerk werd afgestoken. De 200 dieren stonden vlakbij een wijk waar een buurtfeest werd gehouden.
Omrop Fryslân schrijft dat de schapen ervandoor gingen toen er vuurpijlen werden afgeschoten. Korte tijd later stond de kudde een paar honderd meter verderop te grazen.
Bron: NOS

Hoe komt het dat je bij het lezen van de nieuwskop in eerste instantie denkt dat de schapen vuurpijlen hebben afgestoken?
Wie hebben de vuurpijlen wél afgestoken?
Weet je welk woord thuishoort in de slogan 'Je bent een … als je met vuurwerk stunt'?

Te veel water

Ondanks natte start succesvolle Waterweek
De start op vrijdagavond viel nét niet in het water. Voor de zekerheid werden er regenponcho’s uitgedeeld maar het evenement met 500 verkochte kaarten was een groot succes. Na de regenbuien op vrijdagavond was er een overvloed aan zon en kwamen vele mensen genieten van het programma.
Bron: Mijn Medemblik

De Waterweek begon helaas nat, wordt gezegd. Dat lijkt vreemd: het is nogal logisch dat het nat is als je een waterweek organiseert. Maar wat is eigenlijk bedoeld?

(Niet) goed opletten!

Badmeesters slaan alarm
Te weinig collega’s en ouders letten niet goed op.
Bron: Gazet van Antwerpen 

De zin 'Te weinig collega’s en ouders letten niet goed op' is verwarrend.

Wie letten er nu precies niet goed op?
a. te weinig collega’s en ouders
b. ouders

Hoe moet je ‘Te weinig collega’s’ lezen? Voeg woorden toe zodat het een volledig zinnetje met een werkwoord wordt.
Je kunt ook de zin verduidelijken door een komma te zetten. Waar komt de komma dan?

Springen en landen

Schoonspringduo Faatz/Jansen landt net naast podium
Schoonspringers Pascal Faatz en Inge Jansen zijn als vierde geëindigd bij het synchroonspringen.
Bron: NOS

Als een sporter in een wedstrijd als vierde eindigt en dus net niet het podium haalt, kun je zeggen dat hij ‘net naast het podium belandt of landt’. Waarom is ‘landt net naast podium’ in dit geval grappig?

Onze Taal

De rubriek Ruggespraak VO op Talent Actualiteit wordt verzorgd door het Genootschap Onze Taal, een vereniging voor taalliefhebbers. Op de website www.onzetaal.nl en in het tijdschrift Onze Taal komen allerlei taalonderwerpen voorbij: taalontwikkeling, jongerentaal, goed en fout taalgebruik, puzzels en nog veel meer. De vereniging heeft ook een Taaladviesdienst, die vragen over spelling, grammatica en woordgebruik beantwoordt.

Ruggespraak VO

Wie kent hem niet, de rubriek Ruggespraak van het maandblad Onze Taal met grappige 'taalkronkels' uit de media? Speciaal voor Talent ontwikkelt Onze Taal maandelijks een Ruggespraak-rubriek voor het voortgezet onderwijs: Ruggespraak VO. Vier taalkronkels met korte opdrachten erbij om te behandelen in de klas. Hoe kun je de taalkronkels lezen? En wat betekenen ze dan?

Zwemmen

Maar liefst 36 zonnecollectoren helpen bij het versneld opwarmen van het zwembad. Daarmee kan er bij mooi weer sneller gezwommen worden in ons bad.
Bron: Zwembadloenen.nl

Het woord sneller moet in dit bericht gelezen worden als:
a. harder
b. eerder

Kortsluiting

Een monteur heeft door een draad verkeerd aan te sluiten kortsluiting veroorzaakt bij mijn 85-jarige vader.
Bron: Kassa.nl

Kortsluiting betekent letterlijk 'contact tussen punten met elektrische spanning waardoor brand kan ontstaan', maar kan ook figuurlijk gebruikt worden in de betekenis 'kortsluiting in het hoofd (van bijvoorbeeld een oude man): even niet helder kunnen nadenken'.
Welke betekenis is in bovenstaand bericht bedoeld?

Oude deelnemer?

John F. Kennedy loopt voor Team Westland
Onlangs hebben de kinderen van WSKO John F. Kennedy een sponsorloop gehouden. De gehele school heeft zich ingezet om geld op te halen voor Team Westland. 
Bron: De ’s-Gravenzander

Met John F. Kennedy wordt in de kop gedoeld op een school die zo heet: de kinderen van die school hebben meegedaan aan een sponsorloop. Maar hoe lees je de kop als je die school niet kent?

Andere aanpak

Britse bedrijven gaan onnodig plastic aanpakken
Ruim veertig Britse bedrijven beloven minder plastic verpakkingsmateriaal te gaan gebruiken. Binnen zeven jaar moet geen onnodig plastic meer worden gebruikt en het plastic dat overblijft wordt grotendeels gerecycled.
Bron: NOS.nl

Het woord onnodig in de kop is:
a. een bijwoord bij plastic aanpakken. De zin betekent: 'Britse bedrijven gaan ten onrechte iets veranderen aan het gebruik van plastic in hun verpakkingsmateriaal.'
b. een bijvoeglijk naamwoord bij plastic. De zin betekent: 'Britse bedrijven gebruiken nu meer plastic dan nodig is in hun verpakkingsmateriaal en dat gaan ze veranderen.'

Het werkwoord aanpakken betekent hier 'in actie komen om iets te verbeteren'.
Aanpakken heeft ook nog een letterlijke betekenis. Wat zou de kop betekenen als je uitgaat van díé betekenis?

Onze Taal

De rubriek Ruggespraak VO op Talent Actualiteit wordt verzorgd door het Genootschap Onze Taal, een vereniging voor taalliefhebbers. Op de website www.onzetaal.nl en in het tijdschrift Onze Taal komen allerlei taalonderwerpen voorbij: taalontwikkeling, jongerentaal, goed en fout taalgebruik, puzzels en nog veel meer. De vereniging heeft ook een Taaladviesdienst, die vragen over spelling, grammatica en woordgebruik beantwoordt.

Ruggespraak VO

Wie kent hem niet, de rubriek Ruggespraak van het maandblad Onze Taal met grappige 'taalkronkels' uit de media? Speciaal voor Talent ontwikkelt Onze Taal maandelijks een Ruggespraak-rubriek voor het voortgezet onderwijs: Ruggespraak VO. Vier taalkronkels met korte opdrachten erbij om te behandelen in de klas. Hoe kun je de taalkronkels lezen? En wat betekenen ze dan?

Tram en licht

Groen licht voor tram tussen Maastricht en Hasselt
De gemeenteraad van Maastricht heeft vorige week ingestemd met het nieuwe bestemmingsplan voor de tramverbinding tussen Maastricht en Hasselt.
Bron: OVPro.nl

Wat wordt er bedoeld met groen licht?
a. Er komen groene lampen op het tramvoertuig.
b. De verkeerslichten voor de tram gaan voortaan groen licht geven (in plaats van wit).
c. Het plan om een tramverbinding tussen Maastricht en Hasselt te maken gaat door.

Langere samenvattingen

NOS verlengt samenvattingen eredivisie tot 2022
De samenvattingen van de eredivisie zijn ook de komende vier seizoenen bij de NOS te zien. De verbintenis met de Eredivisie Media & Marketing (EMM), die loopt tot medio 2019, is met drie seizoenen verlengd tot en met het seizoen 2021/2022.
Bron: NOS.nl

Een samenvatting is in principe kort, maar in deze kop wordt gesproken over samenvattingen die tot 2022 duren! Lees de alinea eronder en bedenk en leg uit wat er precies bedoeld wordt met ‘het verlengen van de samenvattingen van de eredivisie’.

Dieren op het spoor

Minder treinen vertraagd door dieren op het spoor
Om te voorkomen dat dieren op het spoor komen, heeft ProRail onder meer natuurlijke afscheidingen gemaakt en oversteekplaatsen aangelegd. 
Bron: NOS

Uit de tekst valt op te maken dat er allerlei maatregelen zijn genomen om te voorkomen dat er dieren op het treinspoor komen, zodat er minder treinvertraging zal zijn. Toch kun je de kop ook anders interpreteren. Hoe?

Alleen tennissen

Serena Williams alleen in dubbelspel tegen Nederland in Fed Cup
Bron: NU.nl

Tennisster Serena Williams speelt alleen in het dubbelspel. 

Wat betekent het woord alleen hier?
a. slechts, alleen maar, uitsluitend
b. in haar eentje, zonder gezelschap

Onze Taal

De rubriek Ruggespraak VO op Talent Actualiteit wordt verzorgd door het Genootschap Onze Taal, een vereniging voor taalliefhebbers. Op de website www.onzetaal.nl en in het tijdschrift Onze Taal komen allerlei taalonderwerpen voorbij: taalontwikkeling, jongerentaal, goed en fout taalgebruik, puzzels en nog veel meer. De vereniging heeft ook een Taaladviesdienst, die vragen over spelling, grammatica en woordgebruik beantwoordt.

Ruggespraak VO

Wie kent hem niet, de rubriek Ruggespraak van het maandblad Onze Taal met grappige 'taalkronkels' uit de media? Speciaal voor Talent ontwikkelt Onze Taal maandelijks een Ruggespraak-rubriek voor het voortgezet onderwijs: Ruggespraak VO. Vier taalkronkels met korte opdrachten erbij om te behandelen in de klas. Hoe kun je de taalkronkels lezen? En wat betekenen ze dan?

Grote uitdaging

Van der Weerden wil rennend uit Australië terugkomen
De operatie aan zijn enkel is goed verlopen, de krukken zijn opgeborgen en daarom vertrekt aanvoerder Mink van der Weerden met de Oranje-heren naar Perth. Daar in de West-Australische kustplaats bereidt het Nederlandse team zich voor op het komende hockeyjaar. Van der Weerden is blij dat hij, ondanks dat zijn trip volledig in het teken staat van herstel, kan aansluiten bij de groep.
Bron: Hockey.nl

Er staat dat Van der Weerden rennend uit Australië wil terugkomen, maar daarmee wordt niet bedoeld dat hij de hele reis van Perth naar Nederland gaat hardlopen. Wat is wel bedoeld, denk je?

In de war

Jochie stopt haar zusje vol speelgoed, moeder wanhopig
Een Britse moeder heeft een wanhopige oproep op Facebook gedaan toen ze ontdekte dat er twintig kleurrijke speelgoedjes in de bruine lokken van haar dochtertje verstrikt waren geraakt – door toedoen van haar zoontje.

Bron: Telegraaf.nl

Als je alleen de kop van dit bericht leest, raak je al snel in de war. Er staat ‘haar zusje’, maar een jochie is toch een jongetje, en dan zou er toch ‘zijn zusje’ moeten staan? Maar er blijkt iets anders bedoeld te zijn. Welk woord moet je vóór zusje toevoegen om het direct goed te snappen?
a. andere
b. jongere
c. van

Regels voor wc-bezoek

Bij gebruik van het toilet
consumptie verplicht.
Zonder consumptie  € 0,50.

Bron: bordje in fastfood-restaurant

Wat moet je doen als je in dit restaurant naar het toilet gaat?
a. Je moet een consumptie meenemen naar het wc-hokje.
b. Je moet ook iets eten of drinken in het restaurant.

Eet smakelijk!

ACTIE! Popcorn met smaak
diverse smaken
120g
Bron: bordje in supermarkt

'Met smaak' betekent:
a. er zit smaak aan, het smaakt niet flauw
b. er zit een speciaal smaakje doorheen.

Onze Taal

De rubriek Ruggespraak VO op Talent Actualiteit wordt verzorgd door het Genootschap Onze Taal, een vereniging voor taalliefhebbers. Op de website www.onzetaal.nl en in het tijdschrift Onze Taal komen allerlei taalonderwerpen voorbij: taalontwikkeling, jongerentaal, goed en fout taalgebruik, puzzels en nog veel meer. De vereniging heeft ook een Taaladviesdienst, die vragen over spelling, grammatica en woordgebruik beantwoordt.