Terug van weggeweest: Het hoorspel

Op Eerste Paasdag was het hoorspel 'Madam', van de overleden Nederlandse schrijfster Annie M.G. Schmidt te beluisteren op de radio.

Vraag vooraf.
Bespreek de volgende vragen met een klasgenoot:
- weet je wat een hoorspel is?
- ken je voorbeelden van hoorspelen?
- denk je bij de zin: Een hoorspel op de radio:
A Leuk, daar ga ik naar luisteren!
B Hmmmm.... is er ook een versie met beeld?
C Wat is een radio?

Let op! Lang fragment (6:55).
Bekijk het fragment van minuut 30:40 tot en met minuut 37:36.

Vragen bij het filmpje

1 De manier waarop de presentator Jeroen Pauw in zijn eerste zin het woord 'hoorspel' uitspreekt, zegt iets over het fenomeen. Wat?
2 Vroeger luisterden veel mensen naar hoorspelen, volgens de acteur Pierre Bokma: 'Mensen zaten  gekluisterd.' Wat bedoelt hij daarmee?
3 Als de acteur moet kiezen tussen blind en doof, kiest hij voor blind. Hoe onderbouwt hij die keuze?
4 Welke uitspraak doet actrice Annet Malherbe over dove en blinde mensen?
5 Welke kritiek heeft de acteur op een toevoeging als (hij kucht) in ondertitels?
6 Over welke tegenstrijdigheid gaat het hoorspel 'Madam' volgens de schrijfster zelf?
6a Wat valt je op aan haar uitspraak?

Non-verbale signalen.
Hoe interpreteer jij de lichaamstaal van de twee andere (jonge) talkshowgasten?

Stijlfiguren
In het fragment wordt twee keer dezelfde stijlfiguur gebruikt. Lees de uitspraken.
- 'In de studio zeggen ze: en daar dan 30 % vanaf.' (Pierre Bokma spreekt over het verschil tussen opnemen voor een publiek en opnemen in de studio).  
- 'Vaak denk ik bij een musical: doof.' (Jeroen Pauw praat over musicals van tegenwoordig).
Van welke stijlfiguur bedienen de sprekers zich? Doe de uitspraken nu op een directe manier.

Generaliseren.
- Kijk naar je antwoord bij 4. De actrice generaliseert hier.
Hoe kun je haar uitspraak minder generaliserend maken?
- Welk beeld schept Jeroen Pauw van de twee jongens na hun verhaal over het uitzenden van 'The Titanic'? Noteer de uitspraak en het - wellicht onbedoelde - beeld.

Discussie
Als jij moest kiezen, zou je dan liever je gehoor of je zicht behouden? Onderbouw je antwoord.

Supersnelle rap

Aan de tafel bij Humberto Tan, RTL Late Night, zat Kraantje Pappie (Alex van der Zouwen). Hij deed het nummer 'Best wel een ding', live in de studio.

Vraag vooraf:
Houd je van rap? Welke rappers of rapgroepen vind je leuk? Wat vind je er leuk/goed aan?
Ken je Kraantje Pappie?

Bekijk de video en beantwoord de vragen.

Vragen bij het fragment:

1. Als Kraantje Pappie de eerste keer zegt: 'Nee, dat kan wel sneller', wordt er gelachen aan tafel. Waarom?

2. Eén van de tafelgasten zegt: 'Volgens mij heb jij elektroden in je hersens'. Wat bedoelt hij daarmee, denk je?

3a. Kraantje Pappie zegt na afloop van zijn rap: 'Da's best wel een ding, he'. Hoe zou jij 'ding' in deze context uitleggen?

3b. Ken je nog meer situaties waarin mensen 'ding' gebruiken? Geef een aantal voorbeelden.

4. Volgens Humberto Tan (de tafelheer) moet de rap er altijd 'flawless' uitkomen. Welk Nederlands woord kun je hier gebruiken?

5. Waar zou het volgens de tafelgasten ook superhandig zijn als je zo snel praat?

Formeel / informeel taalgebruik

Wat betekent vousvoyeren?

Wie wordt door wie gevousvoyeerd in dit videofragment?

Wat vind je daarvan?

Gedicht

Hoeveel strofes kent 'Best wel een ding'?

Werk samen met een klasgenoot. Luister nog een aantal keer naar de eerste strofe. Probeer de strofe zo goed compleet mogelijk op te schrijven.

- welke vormen van assonantie en alliteratie kun je erin ontdekken? Geef ook voorbeelden.

- welke metafoor gebruikt Humberto Tan aan het eind van het fragment voor 'Best wel een ding'? 

- zoek op wat parallellisme in gedichten is. Kun je in de strofe parallellisme ontdekken?

- kun je in de strofe spreken van enjambement? Leg je antwoord uit.

- Kraantje Pappie draagt relatief monotoon voor. Wat betekent monotoon? Past die betekenis bij de voordracht van Kraantje Pappie? Leg je antwoord uit.

 

Originele track zien en horen: https://www.youtube.com/watch?v=3KfjjifUSpE

Tekst zien onder het filmpje: https://www.youtube.com/watch?v=uv48dFMgmLw

Noodweer niet voor iedereen vervelend

Het regent dat het giet in Nederland, de afgelopen weken. In sommige delen van het land is sprake van ernstige overlast en schade. 

Vraag vooraf
Heb jij in de regio waar je woont veel last (gehad) van het noodweer? Heb je familie of vrienden in andere delen van het land waar veel overlast was? Praat erover met een klasgenoot.

Vragen bij het filmpje

1 Wat veroorzaakte de enorme ravage waarover aan het begin van het filmpje wordt gesproken?
2 Hoe kun je zien dat er sprake is geweest van een 'valwind'?
2a. Sven benoemt niet de ravage na een tornado. Hoe zou die eruitzien?
3 'Elders' in het land was er vooral veel waterschade. Wat is een synoniem voor elders?
A ergens anders in het land
B iets verderop in het land
C in de rest van het land
4 Wat onderschatten de automobilisten in Den Haag?
5 Sven kan inmiddels leven van zijn uit de hand gelopen hobby. Wat wordt bedoeld met 'een uit de hand gelopen hobby'?
6 Op welke manier brengt Svens hobby brood op de plank, denk je?

Gedicht - stijlfiguur
Aan het begin van het filmpje noemt de verslaggeefster het beeld van de weg met omgevallen bomen 'een gemankeerde ansichtkaart'. Leg uit wat ze daarmee bedoelt.
Welke stijlfiguur wordt hier gebruikt?

Spelling - persoonsvorm.
Als Sven vertelt wat hij zo mooi vindt aan zijn werk, zegt hij:
Je ziet de kracht van de natuur, je ziet wat er (gebeuren).
Noteer de juiste vorm van het werkwoord tussen haakjes. Leg uit welke stappen je hebt gevolgd.

Spelling - leestekens
Aan het eind van het filmpje wordt gesproken over de zogenaamde zomer. Wat wordt daarmee bedoeld?
Stel, je maakt een geschreven tekst van dit filmpje. Met welk leesteken maak je dan duidelijk wat je bedoelt met zogenaamde zomer?

Strike a Pose! Vogue, vogue, vogue...

Begin jaren 90 veroverde muzikaal icoon Madonna de wereld met haar Blond Ambition Tour. De film die daarover gemaakt werd, Truth or Dare, was belangrijk in meerdere opzichten. Nu is een documentaire gemaakt over die film én de dansers die daarin een hoofdrol speelden.

Vraag vooraf
Wat weet je over Madonna? Praat erover met een klasgenoot.

Vragen bij het filmpje

1 Waar gaat de documentaire 'Strike a pose' over?

2 Leg uit wat een 'infomercial' is.

3 Madonna wilde zich in haar tour 'afficheren als een Jeanne d'Arc van de seksuele bevrijding'. Leg uit wat Chris Buur bedoelt met afficheren en met de vergelijking.  

4 Leg uit hoe de documentaire de beeldvorming beïnvloedde.

5 Volgens Chris Buur moet je de documentaire zeker in de bioscoop zien. Hoe onderbouwt hij dat?

Gedicht - stijlfiguren

In zijn verhaal gebruikt Chris Buur de woorden 'stilte' en 'lawaai'. Welke stijlfiguur zie je hierin?

De woorden zijn ook metaforisch. Waar verwijzen ze naar?

Woorden - uitdrukkingen

De dansers werden 'op een voetstuk gehesen'. Deze uitdrukking is niet helemaal correct. Wat is het correcte werkwoord dat in deze uitdrukking hoort?

Woorden - Nederlands equivalent

Bedenk een Nederlands woord voor 'infomercial'.

Canon

De documentaire Truth or Dare werd destijds opgenomen in de 'pop-culturele canon'. Waar ken je het woord canon nog meer van?

Stel dat jij een pop-culturele canon maakt van het afgelopen jaar. Geef vijf voorbeelden van muzikanten die in jouw canon staan en onderbouw je keuze.

Geen naveltruien in Delft

Op een school in Delft moeten de leerlingen zich netjes kleden. Niet te bloot dus.



Vragen bij het filmpje

1 Hoe wordt het onderwerp van dit filmpje geïntroduceerd?
2 Op een school in Delft zijn kledingvoorschriften opgesteld. Twee leerlingen waren namelijk 'iets te zomers gekleed'. Zeg in je eigen woorden wat daarmee wordt bedoeld. 
3 Scholen mogen kledingregels opstellen, maar alleen op twee voorwaarden. Welke? 
4 Met welk argument verdedigt de school in Delft de ingestelde kledingregels?
5 Zijn er op jouw school kledingvoorschriften? En wat vind je van kledingvoorschriften op school?

Spreken, kijken, luisteren - Kijken
Wat valt je op aan de manier waarop de directeur 'iets te zomers gekleed waren' zegt? Vertel ook welke betekenis dat volgens jou heeft.

Spelling - leestekens
In de kledingvoorschriften van de Delftse school staat dat leerlingen zich moeten kleden volgens 'algemene normen'. Waarom staan die woorden tussen aanhalingstekens?

Gedicht - stijlfiguur
In de zin Twee leerlingen die iets te zomers gekleed waren staat een stijlfiguur. Welke?

Gehoorschade structureel probleem: kwart jongeren heeft het

Een kwart van de Nederlandse jongeren heeft gehoorschade. Tot die conclusie komen het AMC en de Hoorstichting na het grootste gehooronderzoek dat ooit in Nederland is gehouden.

Bekijk het filmpje.


1 Je zag in het filmpje dat een vierde van de jongeren gehoorschade heeft. Hoor jij daarbij, denk je?

2 Wat doe jij dat gehoorschade zou kunnen veroorzaken?

3 In het filmpje wordt gezegd dat gehoorschade ontstaat door ‘te harde muziek tijdens het uitgaan en … juist, deze’. In plaats van het woord uit te spreken laat het filmpje een beeld zien van een meisje met een smartphone. Hoe noem je deze stijlfiguur?

4 Timo heeft een piep in zijn oor. Hij zegt: ‘Dat heb ik de hele dag, non-stop, ook als ik ga slapen, altijd.’ Hij zegt hier eigenlijk drie keer hetzelfde: de hele dag, non-stop en altijd. Hoe noem je deze stijlfiguur?

5 Heb je nog tijd over? Doe dan de gehoortest op http://hoortest.oorcheck.nl.

Eis 20 maanden cel en jeugd-tbs voor Anthony D

Het Openbaar Ministerie eist 20 maanden cel en jeugd-tbs tegen Anthony uit Rijswijk. De 16-jarige scholier doodde een half jaar geleden één van zijn medeleerlingen van het Corbulocollege in Voorburg.

Bekijk het filmpje.

1 Anthony D had een gedragsstoornis of kwam tot zijn daad omdat hij gepest werd. Heeft deze informatie invloed op jouw mening over deze zaak? Met andere woorden: maakt het wat uit voor je?

2 Als je goed luistert hoor je in het filmpje een voorbeeld van een pleonasme. Welk voorbeeld hoor je?

3 Waarom zou je dit een pleonasme kunnen noemen?

4 Als je dit woord googelt, krijg je meer dan 48.000 resultaten. Wat zegt dat over dit woord?

Humberto Tan snapt boosheid One Direction-fans niet

In het programma RTL Late Night, gepresenteerd door Humberto Tan, treedt de
populaire boyband One Direction op. Daarvoor was een beperkt aantal tickets te
winnen. Teleurgestelde fans die achter het net visten, reageerden op social media
hun woede af op Humberto Tan.

Bekijk het filmpje:


Vragen:
1 Umberto zegt: 'Tot op zekere hoogte begrijp ik het.'
Wat begrijpt hij?

2 Wat begrijpt hij niet van de boosheid van de fans?

3 Umberto zegt: 'Het is niet wij die hebben gezegd: tweehonderd mensen. Nee, zij zelf willen dat niet.'
Wie zijn de 'wij' en wie zijn de 'zij' in bovenstaande zin?

4 'Nee, zij zelf willen dat niet.'
Kun je het woordje 'zij' ook vervangen door 'hun'? Leg je antwoord uit.

5 Umberto gebruikt een stijlfiguur wanneer hij vertelt dat One Direction zelf heeft aangegeven in zijn show te willen optreden. Luister niet alleen naar zijn woorden, maar kijk ook eens naar zijn manier van spreken, bewegen en naar zijn gezichtsuitdrukking. Wat bedoelt hij eigenlijk?

Dolf Jansen

Een fragment uit de voorstelling: 'Als ik het niet doe, doet niemand het'. 




Vragen:

1. Waarmee drijft Dolf Jansen de spot?
   
   Ik word gebeld door de hoofddirectie van de NS.
2. Welk stijlfiguur wordt in deze zin gebruikt?
   
   Dolf zegt: "...maar ik deed het uit liefde voor het bedrijf".
   
3. Is hier sprake van ironie of sarcasme?
   
   Dolf zegt: "De grote zaal zat afgestampt vol".
   
4. Welke fout maakt Dolf hier? 
5. Verbeter deze zin op twee manieren.