Dit is het weblog van Talent, de methode Nederlands voor het VO van uitgeverij Malmberg. Hier vindt u als docent tal van handreikingen om actualiteit in de klas te brengen: - Ruggespraak VO, taalkronkels met opdrachten, ontwikkeld in samenwerking met Onze Taal (verschijnt de eerste week van elke maand) - Actuele video's met opdrachten (verschijnt de derde week van elke maand) - Actuele leestaak met opdrachten bij Talent onderbouw 2e editie (vijf keer per jaar) U kunt in dit blog zoeken op thema of op niveau, leerjaar en hoofdstuk. Leuk én leerzaam om uw les mee op te starten of af te sluiten!
Posts tonen met het label kritisch kijken en luisteren. Alle posts tonen
Posts tonen met het label kritisch kijken en luisteren. Alle posts tonen
Er is een aparte kinderversie van YouTube uitgekomen: Youtube Kids. Maar voor wie is die nu eigenlijk bedoeld?
Vraag vooraf
Kijk jij wel eens filmpjes die waarschijnlijk niet voor jou bedoeld zijn?
Krijg jij wel eens vreemde filmpjes als suggestie van YouTube?
Bekijk de video en beantwoord de vragen
Vragen bij de video 1 Over welk probleem vertelt de jongen die als eerste aan het woord komt (Steijn)? 2 Waarin verschilt Youtube Kids van het gewone YouTube? 3 Wat is de doelgroep van Youtube Kids? 4 Volgens Meglen is Youtube Kids beter voor het taalgebruik. Waarom denkt hij dat? 5 Sam denkt dat hij het saai gaat vinden. Welk argument gebruikt hij? 6 Als laatste zegt Steijn: 'Je moet ook een keer buiten spelen of iets anders doen.' Wat denk je, heeft hij dit zelf bedacht? Leg uit waarom je dat denkt. Figuurlijk taalgebruik
Steijn gebruikt figuurlijk taalgebruik als hij de filmpjes op Youtube Kids beschrijft. Hoe noemt hij ze en wat bedoelt hij daarmee?
Spelfoutje
Aan het begin van de video is er een spelfoutje gemaakt in de ondertiteling. Heb jij 'm gezien?
Plogging werd genomineerd voor het Woord van 2018.
Vraag vooraf
Weet je wat plogging betekent?
Heb je zelf wel eens geplogd?
Bekijk de video en beantwoord de vragen
Let op: in de video wordt Vlaams gesproken!
1 Wat is ploggen? 2 Waarom klopt de uitleg uit het beginshot: Ploggen = joggen + afval verzamelen niet helemaal? 3 Welke twee argumenten om te ploggen komen in de video aan bod? 4 Gaat de joggende vrouw ploggen of blijft ze gewoon joggen, denk je? 5 Bedenk een mooi Nederlands alternatief voor het woord plogging.
Verkleinwoorden en voornaamwoorden in het Vlaams a 'We hebben een 'zakske' bij, we gaan efkes (even) een 'tourske' doen'.
Welk verschil in de vorming van een verkleinwoord in het Nederlands en Vlaams zie je? b Welke voornaamwoorden gebruikt Wouter als hij zijn ploggingpartner aanspreekt?
Gebruiken wij deze voornaamwoorden op dezelfde of op een andere manier?
Woord van het jaar 2018 aPlogging werd genomineerd voor het Woord van 2018. Een ander woord dat genomineerd was, komt ook 'voorbij' in de video. Welk woord is dat? b Plogging heeft niet gewonnen. Meer weten over de nominaties en de winnaar?
Bekijk het hier: https://nos.nl/artikel/2261210-nominaties-woord-van-het-jaar-bekend-yogasnuiver-plogging-blokkeerfries.html
Het was heel even voorpaginanieuws: prinses Amalia, de oudste dochter van koning Willem-Alexander en koningin Máxima, zou de laatste twee jaren van haar middelbare school in China gaan volgen.
Vraag vooraf
Kijk naar de inleidende zin: welk woord maakt de informatie onzeker?
Bekijk de video en beantwoord de vragen
Vragen bij video 1
1 Waarom zou prinses Amalia een tijdje in het buitenland willen zijn, volgens de hoofdredacteur van Privé, Evert Santegoeds?
2 Koning Willem-Alexander heeft tijdens zijn middelbareschooltijd in Wales gestudeerd. Hierover zegt Santegoeds: 'Wales is in onze kleine wereld lang niet meer zo ver als dat het toen was.' Bedoelt hij dit letterlijk of figuurlijk? Leg je antwoord uit.
3 Welk synoniem voor 'toen' gebruikt Santegoeds een aantal keer?
4 Voor Santegoeds is dit nieuws waar. In totaal heeft hij daar vijf argumenten voor. Welke?
Waar of niet waar?
Santegoeds werkt bij weekblad Privé. Wat zegt dat over de betrouwbaarheid van het nieuws?
Bekijk de video en beantwoord de vragen
Vragen bij video 2
1 Koning Willem-Alexander zegt: 'Ik heb even gebeld met Amalia, misschien heeft ze iets geregeld.'
Bedoelt hij dit serieus? Leg uit waarom je dat denkt.
2 Welke uitdrukking gebruikt de koning om te zeggen dat het verhaal verzonnen is?
In Bodegraven wordt een proef gedaan met speciale verkeerslichten voor smombies: de smartphone-zombies.
Vraag vooraf
Praat met een klasgenoot. Waar denk jij aan bij een 'smartphone-zombie'?
Bekijk het filmpje en beantwoord de vragen.
Vragen bij het filmpje 1 Welke definitie van een 'smombie' wordt in het filmpje gegeven? 2 Waarom werkt het nieuwe verkeerslicht overdag minder goed, volgens de jongen? 3 Veilig Verkeer Nederland vindt het idee voor de nieuwe verkeerslichten maar niets. Welk argument draagt de woordvoerster aan? 4 Met welk woord geeft de woordvoerster aan dat VVN de smartphone liever ziet verdwijnen uit het straatbeeld? 5 'Dat is de leeftijd', zegt een geïnterviewde mevrouw. Waar verwijst 'dat' naar? 6 Het filmpje wordt afgesloten met een uitdrukking, maar die wordt creatief gebruikt. Hoe luidt de oorspronkelijke uitdrukking? 7 Wat vind jij van een speciaal verkeerslicht voor smombies? Smombiegedrag
Praat met een klasgenoot. Vind je het woord 'smombie' goed gekozen? Leg uit waarom wel of niet.
Ben jij een smombie? Geef voorbeelden van smombiegedrag bij jezelf.
Heeft smombiegedrag gevolgen voor de maatschappij, volgens jou? Leg uit waarom wel of niet.
Voornaamwoorden
Bekijk je antwoord op vraag 2. Welke persoon gebruikt de jongen als hij het over zichzelf heeft?
Beïnvloedt het gebruik van die persoon de boodschap van de jongen?
Gebruik jij ook wel eens die persoon als je over jezelf praat?
Wat is een reden om dat wel en een reden om dat niet te doen?
In december wordt altijd de slechtste slogan van dat jaar gekozen. Voor 2016 is dat 'Zit je haircut', van kapperszaak Local Heroes.
Bespreek onderstaande vragen met een klasgenoot:
- Wat is een slogan?
- Kun je een voorbeeld geven van een slogan? Denk aan een slogan van een bedrijf, of een supermarkt, of misschien heeft je eigen school er wel eentje?
Bekijk het filmpje en beantwoord de vragen.
Vragen bij het filmpje
1. Hoe klinkt de slogan van Local Heroes in het Nederlands?
2. Welk grapje zit er in de slogan?
3. Vind jij dit ook een slechte slogan? Leg uit waarom wel of niet.
4. Deze 'slechtste slogan' werkt voor Local Heroes eigenlijk heel goed! Op welke manier?
5. Wat krijgt de winnaar van de slechtste slogan-verkiezing?
6. Wat bedoelt de kapper met de 'founding father'?
Tegeltje 'De prijs is een heus tegeltje', zegt de verslaggever. Wat voor tegeltje wordt hier bedoeld? Kies uit afbeelding A, B of C.
Verwijswoorden 'De prijs is een heus tegeltje', zegt de verslaggever, heb je die al ontvangen?
Klopt het woord die hier? Leg uit welke stappen je neemt om antwoord te geven.
Tegeltjeswijsheden
Op afbeelding C staat een 'tegeltjeswijsheid'. Wat is dat?
Wat vind je van de boodschap op het tegeltje van afbeelding C?
Gebruiken mensen in jouw omgeving weleens tegeltjeswijsheden? Geef een voorbeeld.
Zelf een slogan bedenken
Stel, het gaat niet zo goed met de kantine van jullie school. Weinig leerlingen kopen er iets, terwijl het aanbod best lekker en gezond is. De leerlingen gaan liever naar de supermarkt, die is om de hoek. Wat de kantine nodig heeft, is een goede slogan!
Bedenk in je groepje een pakkende slogan die ervoor zorgt dat leerlingen hun eten en drinken weer in de kantine gaan kopen.
Alle slechte slogans van 2016 lezen? Kijk op http://www.sloganverkiezing.nl/
Het regent dat het giet in Nederland, de afgelopen weken. In sommige delen van het land is sprake van ernstige overlast en schade.
Vraag vooraf
Heb jij in de regio waar je woont veel last (gehad) van het noodweer? Heb je familie of vrienden in andere delen van het land waar veel overlast was? Praat erover met een klasgenoot.
Vragen bij het filmpje
1 Wat veroorzaakte de enorme ravage waarover aan het begin van het filmpje wordt gesproken? 2 Hoe kun je zien dat er sprake is geweest van een 'valwind'? 2a. Sven benoemt niet de ravage na een tornado. Hoe zou die eruitzien? 3 'Elders' in het land was er vooral veel waterschade. Wat is een synoniem voor elders? A ergens anders in het land B iets verderop in het land C in de rest van het land 4 Wat onderschatten de automobilisten in Den Haag? 5 Sven kan inmiddels leven van zijn uit de hand gelopen hobby. Wat wordt bedoeld met 'een uit de hand gelopen hobby'? 6 Op welke manier brengt Svens hobby brood op de plank, denk je?
Gedicht - stijlfiguur
Aan het begin van het filmpje noemt de verslaggeefster het beeld van de weg met omgevallen bomen 'een gemankeerde ansichtkaart'. Leg uit wat ze daarmee bedoelt.
Welke stijlfiguur wordt hier gebruikt?
Spelling - persoonsvorm.
Als Sven vertelt wat hij zo mooi vindt aan zijn werk, zegt hij: Je ziet de kracht van de natuur, je ziet wat er (gebeuren).
Noteer de juiste vorm van het werkwoord tussen haakjes. Leg uit welke stappen je hebt gevolgd.
Spelling - leestekens
Aan het eind van het filmpje wordt gesproken over de zogenaamde zomer. Wat wordt daarmee bedoeld?
Stel, je maakt een geschreven tekst van dit filmpje. Met welk leesteken maak je dan duidelijk wat je bedoelt met zogenaamde zomer?
Vragen bij het filmpje 1 Met welke app vertoont JobTalk gelijkenis? 2 Wat vindt de jongen van het eerste bedrijf dat de app toont? Leg je antwoord uit.
2 Stel, je raadt een vriend of vriendin aan om via JobTalk op zoek te gaan naar een baan.
Bedenk zelf hoe de app werkt en maak een instructie. Gebruik daarvoor de gebiedende wijs.
Geef je mening
Vind je JobTalk een handige app om werk te zoeken?
Noteer een voordeel en een nadeel van werk zoeken via een app als JobTalk.
In de toekomst kijken
Wat denk je, zal deze manier van solliciteren in de toekomst meer of minder gebruikt worden? Onderbouw je mening met een objectief en een subjectief argument. Ga in discussie met een klasgenoot die een andere mening heeft.
De Nederlandse tennisster Kiki Bertens blijft maar stijgen op de wereldranglijst. Ze haalde de halve finale van het bekende tennistoernooi Roland-Garros 2016.
Vraag vooraf
Ken je Kiki Bertens en heb je weleens iets gehoord/gelezen over haar prestaties?
Vragen bij het filmpje
1 'De wedstrijd staat op het bord, maar dan de eerste horde', zegt de presentatrice. Wat is een horde en wat bedoelt ze ermee in deze context?
2 De toeschouwers vinden de wedstrijd heel spannend! Welke uitdrukking gebruikt de presentatrice voor die spanning?
3 Helaas haalt Kiki de finale niet, maar 'mentaal'is ze enorm gegroeid, volgens een toeschouwer. Wat bedoelt hij met mentaal groeien?
3a Op wat voor manier kun je nog meer groeien? Geef een voorbeeld.
4 Volgens haar oude coach heeft Kiki behoorlijk wat 'barrières'moeten overwinnen. Welk ander woord voor barrière heb je eerder voorbij horen komen? Bedenk nog twee synoniemen.
5 Volgens de coach heeft Kiki een enorme 'drive', maar is ze daardoor ook 'faalangstig'. Wat valt je op aan zijn uitspraak van het woord 'drive'?
6 Leg eerst uit wat de woorden drive en faalangstig betekenen. Leg daarna uit hoe je faalangstig kunt worden van een enorme drive.
7 Kijk naar je antwoord bij 6. Heb jij dit ook weleens? Geef een voorbeeld.
Spelling - accent
Het woord barrière heeft een accent. Welk accent is dat? En waarom moet je het woord met dat accent schrijven?
Bedenk nog twee woorden met hetzelfde accent als in barrière.
Welke andere accenten ken je? Geef bij elk accent een voorbeeld.
Leenwoorden
Barrière en drive zijn leenwoorden. Wat is een leenwoord? Uit welke talen lenen we deze woorden?
Ook in New York wordt Koningsdag gevierd, maar dan wel al op 24 april. Afgelopen zondag dus.
Vraag vooraf
Bespreek de volgende vragen met een klasgenoot. Vier jij Koningsdag? Wat ga je doen en met wie?
Vragen bij het filmpje 1 In de eerste 8 seconden van het filmpje zie je typisch Nederlandse dingen voorbijkomen. Noteer er zoveel mogelijk en vergelijk je lijstje met een klasgenoot. 2 De zeezeiler Luc Overtoom zegt: 'Het is alsof de tijd een beetje teruggaat...' Hoe legt hij dat uit? 2b In zijn verhaal gebruikt hij meerdere synoniemen voor aankomen. Welke? 3 Waarom wordt Koningsdag in New York al op zondag 24-04 gevierd? 4 Volgens Rob de Vos is Koningsdag 'een visitekaartje' voor Nederland in New York. Wat bedoelt hij daarmee? 5 Volgens Rob de Vos wil Nederland graag uniek zijn. Wat bedoelt hij daarmee? 5b Ben jij het eens met Rob? Leg ook uit waarom je dat vindt.
Woorden - uitdrukkingen
Luc Overtoom zegt: 'Hier aankomen op Koningsdag is alsof het rondje gesloten is.'
Welke uitdrukking bedoelt hij hier waarschijnlijk? Kies een antwoord en leg ook uit wat de uitdrukking betekent.
A Het cirkeltje is rond.
B Het cirkeltje is perfect.
C Het cirkeltje is gesloten.
Dit jaar heeft ook een 29 februari. Het vorige jaar niet, en het volgende jaar ook niet. Waarom wordt één keer in de vier jaar een extra dag ingelast?
Vragen bij het filmpje 1 Moet je het woord baan in de eerste zin van het filmpje a) letterlijk, b) figuurlijk of c) letterlijk én figuurlijk opvatten? 2 Dat kunnen wij niet hebben..... Wát kunnen wij niet hebben? 3 Welk probleem ontstaat er na vier jaar? 4 Met welke slogan wordt de oplossing van Julius Caesar gepresenteerd? 5 Daarom zijn eeuwjaren geen schrikkeljaren, tenzij ze deelbaar zijn door 400, natuurlijk. Wat denk jij nu? Kies een antwoord. A Natuurlijk! B Wat is een eeuwjaar? C Waar gáát dit over?!
Fictie - begrip
Deze clip is gemaakt door Clipp Hanger. Welk begrip uit fictie herken je hierin?
Wat heeft dit begrip met de inhoud van het filmpje te maken?
Woorden - ik schrikkel, jij schrikkelt, ik heb geschrikkeld Schrikkel kennen we vooral in de combinatie met jaar - schrikkeljaar. Het woord betekent waarschijnlijk zoiets als 'een grote stap nemen' of 'overslaan'. Bedenk samen met een klasgenoot drie voorbeelden waarin je schrikkel als werkwoord gebruikt: schrikkelen. Woorden - lekker bezig
Het filmpjeeindigt met de zin: Dan ben je astronomisch bezig. Wat wordt hier bedoeld?
Bedenk met een klasgenoot (grappige) situaties waarin je biologisch, economisch, sociologisch en theologisch bezig bent.
Het 'gifje' komt weer helemaal terug. Deze techniek uit 1987 wordt weer volop op het internet gedeeld.
Vraag vooraf
Weet jij wat een gifje is? Gebruik je het zelf wel eens?
Vragen bij het filmpje 1 Wat is een gifje? 2 De presentator vraagt aan de deskundige: 'Hoe kan het dat gifjes weer populair zijn?' Geeft de deskundige echt een antwoord op deze vraag? Leg uit waarom wel of niet. 3 Wat kun je uitdrukken met een gifje? 4 De presentator gebruikt de uitdrukking 'Dan kun je nat gaan, he.' Op welk moment doet hij dat en wat bedoelt hij ermee? 5 'Het is echt wel een ding aan het worden', zegt de deskundige. Het woord ding is hier een metafoor. Waarvoor? 6 Wat heeft jouw voorkeur: een gifje of een emoji? Beargumenteer je keuze.
Woorden - uitdrukkingen
De deskundige zegt: 'We weten dat Silicon Valley op dit moment overtoeren draait met het investeren.' Welke twee uitdrukkingen worden hier door elkaar gebruikt? Herschrijf de uitspraak.
Het door elkaar gebruiken van twee uitdrukkingen valt onder de stijlfouten. Hoe noem je deze stijlfout?
De winnende plannen voor een nieuwe school in Amsterdam zijn opgesteld door KIEM, Laterna Magica, Klein Amsterdam en de Alan Thuringschool.
Bekijk het filmpje en maak aantekeningen.
Vragen bij het filmpje
1 Welke overeenkomst in leerlijn hebben de Alan Thuringschool en Laterna Magica? 2 Welke school richt zich op de ontwikkeling van jongens? 2a Hoe krijgt dat onderwijs vorm?
- geef een voorbeeld van iets wat jongens niet meer hoeven te doen;
- geef een voorbeeld van een activiteit die juist erg geschikt is voor jongens. 3 Waarmee onderscheidt Klein Amsterdam zich van de andere scholen? 4 Welke drie criteria hanteerde de jury? 5 De wethouder van Onderwijs noemt de wedstrijd een vorm van pionieren. Wat bedoelt ze daarmee?
Een vraag voor de jongens
Zou je op de school die zich richt op jongens onderwijs willen volgen? Waarom wel of niet?
Een vraag voor de meisjes
Vind je dat het onderwijs zoals het er nu is, meer gericht is op meisjes? Waarom wel of niet?
Zou je specifieke activiteiten voor meisjes kunnen bedenken, die nu (nog) niet op jouw school plaatsvinden?
Lezen - argumenten beoordelen.
Werk samen. Stel, jij zit in de jury van deze wedstrijd en moet een keuze maken tussen KIEM en Klein Amsterdam. Bekijk de drie criteria die je noemde bij vraag 4. Welke school mag van jullie winnen? Onderbouw je oordeel goed.
Spreken, kijken, luisteren - elevator pitch
Stel, er wordt een zelfde wedstrijd georganiseerd in jouw stad of dorp. Jij hebt een erg goed idee voor een nieuwe school. Bereid een korte elevator pitch voor (maximaal 1 minuut) waarin je jouw idee uitlegt. Deel je idee in een groepje en kies samen het beste idee.
In delen van Zuid- en Midden-Amerika is het zikavirus opgedoken. Wat doet dit virus en voor wie is het gevaarlijk?
Vragen bij het filmpje
1 Het filmpje start met een tegenstelling. Welke tegenstelling is dat en welk signaalwoord hoor je? 2 Welke afwijking wordt mogelijk veroorzaakt door het zikavirus? 3 Bij welke bevolkingsgroep veroorzaakt het virus hooguit griepverschijnselen? 4 Welk gevolg heeft het op hol slaan van het immuunsysteem in zeldzame gevallen? 5 Een land kan een negatief reisadvies krijgen. In welke situaties is dat nu meestal het geval? 6 Sjoerd Jansma van D66 vindt dat ook voor landen waar het zikavirus heerst zo'n negatief reisadvies moet worden afgekondigd. Welke vergelijking trekt hij om zijn mening te onderbouwen?
Spelling
Bekijk de introductiezin en beantwoord de vragen.
- In 'Zuid- en Midden-Amerika' zijn meerdere spellingsregels te ontdekken. Welke?
- In de media duikt zowel zikavirus (zonder koppelteken) als zika-virus (mét koppelteken) op. Welke kennis moet je hebben om de juiste keuze te maken?
Steeds meer organisaties willen een verbod op het afsteken van vuurwerk door consumenten. Volgens hen hoort vuurwerk thuis in professionele vuurwerkshows.
1. Wat wordt bedoeld met 'consumentenvuurwerk'?
2. Wat is het doel van het Vuurwerkmanifest?
3. Welke maatregelen worden genoemd in het manifest? Noem er twee.
4. 'Huis-tuin-en-keuken-vuurwerkliefhebber'. Wat bedoelt de verslaggever met deze omschrijving?
5. Welke gevoelens ervaart de jongen bij het afsteken van vuurwerk?
6. Houd jij van vuurwerk? Vertel ook waarom wel of niet.
Spreken, Kijken, Luisteren - kritisch kijken en luisteren
Op welke vraag wordt in het filmpje geen antwoord gegeven?
A Wat vinden mensen leuk aan vuurwerk afsteken?
B Waarom moet consumentenvuurwerk helemaal verboden worden?
C Welke maatregelen kun je nemen om consumentenvuurwerk te beperken?
Schrijven
En jij? Ben jij voor of tegen een vuurwerkverbod voor consumenten. Schrijf een column of ingezonden brief naar de krant waarin je jouw mening uiteenzet.
Spelling
Waarom schrijven we 'huis-tuin-en-keuken-vuurwerkliefhebber' op deze manier?
